COMMENTATIO m QUAESTIONEM CHEMICAM. 



C A r U T P 11 I M U M. 



I 



n msula Voornana ad pagum Rakanje lacus est , cujus longitudo a septentrione ad me- 

 ridiem superat latitudinem. Meridiem versus, terminus ejus sunt diinae, ad septemrio- 

 nem fossa est, quac propc Briellum abit in Mosam fluvium. 



Lacum hunc suam origincm peterc ex obruto antiquitus et deleto quodam Mosae ostio , 

 ut refert doct. Pallas , non facilc cst crcditu ; verosimilius autem videtur ex eluvie maris 

 natum esse , cujus rei testimonium etiam est concliarum copia in eo invenienda. 



Profunditas aquac diversa est variis locis, variat quoque pro altitudine Mosae , cujus 

 aqua cararractis immitti aut coerccri potest. Fossae pi-atorum plures in illum sese exone- 

 rant et niultam luti copiam aiferunt, praccipue versus meridiem , ibique tribus pedibus 

 non profundior est; ad septentrionem solum sabulosum invenitur. Ad oras lacus diversae 

 arundinum caricumque crescunt species. Sunt in eo quoque pisces ( i ) quos cnumerare 

 non attinet. 



Quod autem lacum visentis oculos ilico ferit , est massa saxosa ad meridionalem illias 

 partem , rupem dicas ex lacu emergentem , si procul absis ; propius acccdenti autem ap- 

 paret congeries lapidum. Area ibi est oblonga, plures pedes longa et lata, tota massis 

 lapideis, cavernosis , irregularibus , variae magnitudinis constrata. Ex liis coacervatis ii, 

 quorum interest , quique advenas cymba ad aream lacus scopulosam vehunt , rupem extra 

 aquam eminentem , conicam exstruxere. Mihi lacum hunc ad mcliorem omniuni intelli- 

 gentiam visenti , atquc aream illam accuratius investiganti constitit , ibi loci solum limo- 

 sum et sabulosum in se invicem abire. In hoc ipso saxoso et limoso solo propc a rupe 

 locus est, ubi in media aqua magna copia anmdinum crescit, quas si extrahas, omnes 

 crusta lapidea obductas invenis magis minusve crassa ; atque hae crustae formam triquc- 

 tram culmorum rcferentes et trium , quatuor imo novem pollicum , copiosissimae per 

 aream illam sparsae inveniuntur. 



Inquiramus jam in naturam tum aquae, tum incrustati , ut hac invcstigata , facilius et 

 justius nostrum sit de hujus origine judicium. Cum nostrum lacura viserem tres lagenas 

 aqua implevi , aquara hausi ct prope rupem , et ibi loci ubi soUnu limosum est , et longe 

 illinc; implevi quoque lagenam limo. Aqua primac laginae erat satis limpida , subvi- 

 ridescens , saporis ingrati, subsalsi, mali odoris, qualem ova putrida spiranc. Cum ca 



con- 



C I ) Vid, Berkhey 1. 1. p. 585. 



A3 



