COMMENTATIO m QUAESTIONEM GHEMICAM. n 



simt , quae pisolithi vocata , in mcdio corpore arenae grana gerunt. AVernerus eos o'i- 

 servavit in aquis Carlsbadensibus in Bohemia, et cos ortos dicit a carbonate calcis in 

 aqua soluta , quae ejus iiioiu circa arenae grana deponitur. 



Cum igitur chemicorum indagine constet in memoratis aquis carbonatem calcis chemice 

 solutam fuisse , sive abLUidante copia acidi carbonici, sive ope gas hydrogenii sulphurati et 

 hisce expulsis incrustata formata fuisse, jure quodam statuere possem , in nostra aqua, 

 ubi acidum carbonicum, inprimis autem gas hydrogenium sulphuratum indicaverimus , 

 cartonatem calcis chemice solutam esse. De aliis aquis incrustantibus tacendum essc ju- 

 dicavi , cum nondum quaesitum fuerit , quaenam natura sic tum. aquae tum incrustati iu 

 ea formati ( i ). 



Invenimus porro in incrustato nostro aluminam, quae aqua non solvitur. Cum igitur 

 neque acidum sulphuricum neque aliud acidum vel in aqua , vel in incrustato invenerimus , 

 quocum conjuncta reddi posset in aqua solubilis, possem concludere aUuninam, quae in 

 incrustato invenitur in aqua non chemice solutam fuisse. Eadem de terra silicea dicta 

 sunto. Reperisse taraen videtur nostra analysis in aqua B^akaniensi tantillum terrae vel 

 siliceae vel aluminae vel utriusque simul.. Et memorabile est in aquis varios sales ferenti- 

 bus, inprimis eas terras inventas fuisse; cujus rei exempla reperiri possunt apud Thomso- 

 niim ( 2 ). Quod vero- alumina et terra silicea mechanice in aqua Rakaniensi suspensii 

 teneantur, praeterea ex eo probatur, quod uno tempore scdimentum ponat aqua, alio noa 

 ponat. Observaverunt tum Pallas, tum etiam Gaubius vir celeberrimus , testante Berk' 

 heyo , aquam diu servatam , nihil sedimenti deponere ; aqua quoque a nobis hausta et ser- 

 vata nihil deposuit. Caussa autem hujus phaenomeni facile indicatur. Cura enim corpo- 

 ra mechanice in fluido suspensa, sua gravitate fiindum petant nisi illud motu fluidi im- 

 pediatnr, patet C quae Berk/ieyt ocservatio est;, nonomnl tenipore haec in aqua inveniri. 

 "Vidit enim vir. doct. , confirmavit vero ille , aii per longam seriem annorum , hujus lacos 

 cura fuisset mandata , aquam nunc ttirbidam et si hauriatiir, materiem quandam deponen/- 

 tem , cum scilicet lacus vel aperiendis cataractis ad mosam , vel cura ventis agitaretur ,. 

 alio tempore cum quieta esset, nihil deponentem. 



Jam autem nostra dicta in unum contrahamus et paucis explicemus , quomodo secundum 

 nostram sententiam incrustatum formetur. Aqua lacus igitur cum ventls agitetur, vel ab 

 alia (^uacuniue causa in motum cieatur^limi partem a solo desumit et suspensam tenet. 



Li- 



(i) Tales siint, quae describuntiir in Memoir. de FAcad., A. r/oo. p. 55 ; A. 1745. p. i5; 

 A. 1754' P- 10; A. 1760. p. 20. In Ephemer, Natur. Curios,. dec. II. an. 5. p. 457. In Philos.. 

 trnnsactions , Vol. LXIII. p. 241. 



(2) S-^steme de chimie, An 1809. tora. VI. p. 373. Caeterum ati terra silicea in aqna solubilis 

 si: nec ne, conferri possunt; Bergman, Opusc, phys. chem. tom. I. p. 48. Berthollet, Essai de 

 stat, chim, tom. II. p, 315, 



35 a 



