RESPONSUM 



A D 



QUAESTIONEM PHILOSOPHIGO. THEOPtETICAM. 



R A E F A T I 0. 



l3i qiid alid in re magna fuit opinionum diversitas, maxima certe in ea quaestione , 

 quae est de Deo immortali : res enim nulla est, de qul tantopere non solum indocti, 

 sed etiam docti dissentiant. Inter veteres pliilosophos quanta est sententiarum inter se 

 pugna? Hic aera dixit esse Deum ; ille animum per naturam rerum omnem intentum et 

 commeantem; alius continentem ardore lucis orbem , qui cingit coelum, appellat Deum ; 

 alius quattuor naturas, ex quibus omnia constent, sive quattuor elementa, divina esse 

 censet; alius stellas vagas et fixas , folem et Innam, deos dicendos vult; tum alius 

 mundum : tum Epicurus , ab his diversus , qiios induxit deos ? homunculorum similes , 

 lineamentis duntaxat extremis , non habitu solido , pellucidos et perflabiles , membris ho- 

 minis praeditos omnibus , usu mcmbrorum ne minino quidem , omnino nihil curantes , 

 nihil agentes , qui nec corpus habeant, sed quasi corpus, nec sangainem , sed quasi 

 Sanguinem ; verbo , quasi deos. Quid de recentioribus dicam ? Spinosa Deum esse di- 

 xit naturam necessariam , quae omnia e necessitate sud agat , quam necessitatem , ne cum 

 plebe loqueretur , libertatcm appellavit : hanc naturam infinitam ait esse extensionem , et 

 infinitam cogitationem , et omnia , quae videamus extensa , omnesque raturas cogitantes 

 modos esse illius Dei, e quo necessari6 emanaverint. Fichtius Deum esse dicit mora- 

 km iUiim ordinem vel ordiuationem , in quam enitimur , cum limites libertatis nostrae 

 magis magisque extendimus , et a scnsibilis naturae vi et impulsione nos liberare cona- 

 mur : quam moralem ordinationem nec personam esse dicendam putat , nec naturam ali- 

 quam a morali nostra naturil seiunctam. Schellingius Deum esse censet AbsolLitum 

 illud, quod nec obiectum sit, nec subiectum , sed utroque superius, quodque utrius- 

 que communis fons sit : Cogitare et Cogitatum , Archetypum et Ectypum ; sed ita , ut 

 et hoc, et illud, ne dilTerant quidem. Cogitatum sive Ectypum illud dicit esse res , 



A 2 qua- 



