I 



RESPONSmj AD QUAESTIONEM PHlLOSOPHICO-TIIEORETICAM. is 



ConiSrmavit. Audio , nec tamen me quicqiiam moves. Niim quod iara falsum est , ij 

 verum esse potaitantea? si enim milii licet ex omnium consensu probare, tsst Deam y 

 Hciiit olim eodem argumento , esse Deos. 



Quare relinquamus Epicuri et Chrysippi scholis hoc ex omnium consensu argii- 



mentum : nos vero , qui anticipationum doctrinae fines , et quasi termini sint constituenf 



di, nunc videamus. Quod ut recte fiat , in antecessum , si qua modo sit, notam quae- 



ramus et signum , quibus verum a falsd secernamus, sive qui in rc iudicium sit po- 



nendum rerum , diligenter perscrutemur, ut ad hanc normam istos terminos iusre de< 



scribamus. Veruai est vel obiectivum ^ cum notio , quam forraavimus rei , accurate, uti 



ipsa per se est., rei respondeat , et cum ei conveniat; vel et subiectivam , quod exi-- 



stit, quando quod homini verim yidcatur id verura esse diciraus. Ita. novitii Ger- 



manormn philosophi , qui nominibus bavbaris incredibiliter delectari videntur : nos ob- 



jectivum sirapliciter vcrum appellemus , subiectivum verisimile.. Atque in hac disputa- 



tione fta versabimur, ut priraum quidem ostendamus, regulara, qua vcrum iudicetur, in» 



veniri posse nullara ; deinde afferamus rationes , ob quas veridmilc eo , quo verum , 



gradu habendura esse, puteraus. i' r • ■■ 



m i:Mm tai, 

 ' Atque verum spississimd nocte involutmn lacere, nec hac quidem ih vitd hominibtis 



revelari umquam, non adeo difficile videtur probatu. Neque enim notiones rerum , qiia- 

 nim visa sensus nostros feriunt, cum rebus ipsis convenire , neque veritacem idcaruin 

 ( quo nomine Platonico novitii recte appellarunt notiones earura rerum , quas iidem in- 

 teJligibiks vocant : quo verbo Latbo eas nominem nesdo , cugide discam ) posse- demon- 

 strari umquam , ex ipsi liquet hominum naturd:. 



Quod ad notiones rerum , quae sensibus obversantnr; quomodo verae illae esse pos. 

 sunt, cum tam fallaces sint nuntii atque testes? Veluti visus, qui horuin princeps 

 cxistiraatur, quara perversa rerum nobis ferat visa , cognoscitur ex eo, quod. primus vi- 

 dit Cartesius, et iam norunt omnes, qui rerum physicarum aliquantum sunt peritiores , 

 <luos videmus, colores ipsis rebns non inesse , neque corpoream esse quamdam mate- 

 riam, sed nasci tantum in oculis. At, dicat quis , hic nunc error retectus est; novi- 

 mus igitur , quid hac in re falsum sit , quid verum : illud concedo , hoc nego. Tecum 

 feciam, si me docueris, quales res sint sine colore : et quomodo hoc scire possumus, qui 

 eo sumus consuetudine oculorum adducti , ut et •extensionis, et figurae signum nobis 

 cxstiterit color, quo per cogitationem demto , et extensio , etfigura, evanescant? Quid 

 ie auditu dicam, qui e motu corporum facit sonum? quid de reliquis sensibus (r)? 



Qui 



(l)5Conf. Cartesius principiorum ptiilosophiae §. IS9 se<11' Locke , de iiuellectu humano 

 1. II, c. 8. Idem quoque viderunt veteres philosophi:vid./'/^//»«r, Aphor. philos, p. 157. in noti. 



