22 TACONIS ROORDA 



dicitis. Ita est: sefl sic accidit, quia sensus ferire non possunt; quocirca ex adiunctis 

 €t evcntibirs cas csse, colligiuius* Qiiare statuinius in naturi vrm esse electricam , 

 galvanicamque ? nonne quia cx evcntibus , qui feriunt sensus , ratiocinamur et cogimiis 

 esse vim , quae eorum sit caussa? Ita cx ordinc mundi sapienter ncKi, qui ad sensus 

 mcos vcnit, cogo esse caussam sapientem, quae ita mundum constitucrit ( i )• 



Deinde nos iubet Kantius, vcritatem earum rcrum , quas ratio nos docere nequit, 

 credere, quoniam eas credere, ratio postulat practica, et raaximi est momenti. prop» 

 terea credendum , esse Deum , nos esse liberos arbitrio , animos esse imraortales. 

 'Sed hac in rc Kantius niibi scmper similis est visus ei, qui homine miserrimo reddi. 

 to, einn bono animo esse iiibeat, ei dicat, Crede, te esse fclicem, erisque felix. Fieri 

 potest , ut fallar , sed nuUam video nccessitatem id verum habendi et credcndi , quod 

 non sim persnasus esse verum , hanc unam ob rationem , qnia credere mile est. Vi- 

 derint alii, cquidem non video, mc viderunt philosophi perspicacissimi ingenii pluri- 

 iiii (2), 



Atque ita primiim quidem verum est , non posse ostendi convenientiam rernm cura 

 earum notionibus vel ideis : nihil enim uos cognoscere , nisi mutationem nostrae mcntis , 

 nihil nisi visa; ipsas res comprehendcre, homini non esse concessum. deinde apparuit, 

 ad vivum resecandum non esse , quid homo scire possit, quid nescire : neque hoc qui- 

 dem ita definirl posse. fidem denique practicam , quo nitatur , fundamentum habere 

 nullum , quod homine sit dignum. Nostrornm autem visorum omnium , ut ita dicam , 

 rcmpublicam constituit ratio , iisque leges suas irrogat, quibus quid fieri possit, et quid 

 csse necesse sit, pronuntiat (5);, limc imperio .et quasi dictatoriae potestati subiecta 

 est intelligentia-, ratio omnes moderatur notiones, omnia iudicia, omnia decreta. Quic- 

 quid igitur pronuntiet ratio , ei assensum praebemus : ratio enim sibi reluctari nequit : 

 cuius contrarium fieri posse negat , id ipsum dicit esse necessarium. Quae igitur visa ra- 

 tio mutare non potest, quia ita id existat, quod ipsa fieri posse neget , iis visis ad- 

 scmum adiungimus, quera Graeci trvyKaTiieirtv vocant: et reapse cum nemine htc nobis lis 

 est. Nemo, id est, nullius horaiuis ratio , umquam dixit, id esse verum, quod ratio ad- 

 versum suis pronuntiaret legibus. His legibus obedientiam praestans Kantius philosophiam 

 instituit criticam,; rationem ductricem secutus res externas sustulit Fichtius; eMem auc- 

 toritate nisus Schellingius veterem, Idcm , Idtm ^ cecinit querelam. Quod igitur rationi, 

 id est horaini rationali, yerum esse yidctur, quod vcrisimHe est, id homini verum es» 

 se , necesse est. 



At 



^i) ViA. Pltjtner. §.701 alibique saepissime. (») Vid, Platner, §.704. W 



Cs) De iiitellisentiae rationisque discrimiiie huiusque definitione , vid. Platner , §.650 et 

 quein cLta: , £aumgarten. 



