94 TACONIS ROORDA 



vtnm sit , sed qiiid a nobis ■pro vero sit habauhm : satis benc autem nobiscum actum 

 arbitramur, qui)d in naturd nostrft aliquid insit, quod sequiraur tamquam cogitaiidi 

 normam. Cum enim rcrum natura nos latcat, sed ita, ut quid in nostrA earum cogi- 

 tatione verum sit , quid falsum , ncsciamus ; sufficit ita de iis statucre, ut naturae nos- 

 irae non repugnemus ipsi. Quod de rationis et sensils auctoritate in rcjigione a- 

 gens (2) explicat idem Borgcrus : „ Cetcrum , inquit, quae de ratione disseruinnis , 

 ijon ita continuo interpretanda sunt , quasi tantam ei auctoritatem tribuamus, ut et 

 esse res intelligibiles, et quaks sint, nos certo doccro. queat: quam auctoritatem re- 

 centiores philosopbi constittitiyam appellant, Satis est rationi adsignare auctoritatem norma* 

 tivam sive regiilativam , ut vocant: quam iUa obtinct, cum iudicia sua componit ad certam 

 aliquam normam , cui pcr suam ipsa naturam ita adstricta sit, ut alitcr iudicare non 

 possit , ita taraen, ut id , quod ad eam normam iudicctur, non continno per se etiam 

 verum esse ac certum , cxistimetur." Quae de vi rationis in rebus intclligibilibus dicta 

 facilfe ad omnem cognitionis nostrae arabitum transferuntur. Quare quia, quemadmodum' 

 e dictis liquct, primiuTi quidem omnis nostra cognitio, ut alunt, est subiectiva , deinde 

 ratio per indolem propriam omnes nostras notioncs et ideas imperio suo moderatur, in 

 omnibus porro hominibus idem prorsus eius est iudicium , ita dcnique indissolubili cum 

 ijaturi humani iuncta est vinculo , ut nemo , qui ad eius leges attendat , umquam ei 

 adversetur, sed assentiri cogatur; ide6 id, quod rationi humanae vertm videtur , aiit ve- 

 risimile est , veri habeamus locd. — Atque haec mea est de verd ac falsd sententia, 

 quae fuit etiam sententia Borgeri. Hanc quoque, vel huius similem , multis defende- 

 Tunt lacobius, Bouterwckkius , Platner, aliiquc in Germania philosophi, qui non omni 

 novae doctrinae vent6 sc abripi , passi sunt ( 3 ). 



Erunt fortasse , quibus hacc de ver(5 disputatio, quaravis pro'rei et gravitate et dif- 

 ficultate sit brevissima , institutrl tamen reliquae huius capitis partis comparatione , ni« 

 mis videbitur copiosa. Hi duo animadvertant vclim : alterura , non licere hoc tempore in 

 tantA , quae est de vcyd , opinionum varictate temcre , ncc additft caussd , in hanc illafli- 

 ve ire sententiam : alterum idque maximum, quando de ver6 disputabamus , nos ver4 

 cgisse de anticicationibus. Cum enim anticipationes , sive naturae itiaicia omnibus com- 

 Tfitniia, quo sensu eas intcHigebant veteres Epicurei et Stoici, vera non esse, dictum 

 sit capitis huius initio , quoniam nec notio spontc innata nccessari6 sit vera, neque id , 

 in quo omnes conseniiant : quae de ver6 praemissa sunt, monstrare videntur, si cautiiis na- 



tu- 



Cl ) Vld. pag. i6j Jq. 



( 2 1 Vid. .lac-^li , inllbro, qui inscribitur: David liume , iiber den Glauben oder Idealismus und 

 K.ealisnius. Boutcrwci , Lehrbucb der Phil. Wissensch. uach einem neuen System entworfen. 

 riatner , in libro saepius laudato. 



