RESPONSUM AD QUAESTIONEM PHILOSOPHICO-THEORETICAM, 05 



tnrae definiatur nomen, recte dixisse Epiciirura et Chrysippuin , vera esse naiiirac iudi- 

 cia , recte eosdem afTirraasse „ De quo omnium natura conscntit , id verum esse , ne- 

 cesse est." Naturae \txb iudida non intelligimus , ut illi pliilosophi , notiones prop- 

 terea naturahs dicendas , quia sponte sud , nuilA arte nostra et industria , nobis inna- 

 scantur: contra ea illas significamus, quae ita humanae naturac congruant, ut homines 

 alitcr siatuere nequeant: id cnim , uti diximus , verum est homini, quod ut verura esse 

 statuat, naturae eius convenit humanae. Neque ita cum veteribus illis philosophis sta» 

 tuimus, ut omnes notiones communes dicamus quoque naturae esse iudicia; quod nec fie- 

 ri vidimus in decretis rationis practicae. Nonne ante Christianae rdigionis in mundum 

 ingressum communis fuit notio , inimicos odio esse habendos? dicemus igitur, iudicium 

 hoc ita fuisse naturae , ut homo aliter statuere non posset ? Nemo hoc tempore id af- 

 firmaverit honestus. Neque vicissim omnia naturae iudicia simul sunt notiones commu- 

 iies ; quod si verum , qu^m pauca sint vera. In qu^m plurimis tamen naturae iudiciis 

 consentiunt omnes : cuius consensionis dupkx potest esse caussa : altera est in brevitate 

 et facilitate argumentationis ; qud mod6 omnes statuunt, esse Deum; altera in sensu, 

 sive animadversione statAs mentis nostrae , in quo nimc ipsura versetur ; qui eiHcit , 

 ut in admodum multis consentiant homines. in his enim fallere non adeo facile est , 

 quia nullum intercedit ratiocinium. Ita rarissime de eo , quid bonum sit , quid malum , 

 dissentiunt homines: hic sensus caussac est, cur omnes coelum stellis fiilgentibus con- 

 situm dicant pulcrum: hinc iudicamus, liberum nobis esse arbitrium, nos esse immor- 

 tales. Cum autem dicimus , naturae iudicia omnibus omnium gentium hominibus esse 

 communia, id non ita dicimus, ut nullum putemus ullibi gentium esse posse homi- 

 nem , qui illis non assentiatur : quod nec veteres philosophi ita statuerunt : paucos 

 excipi, non repugnamus. Quis enim neget, nonnullos esse posse homines, qui sive ma- 

 lae indolis , sive pravorum afl"ectuura , sive pervcrsae educationis , sive infelicis nativita- 

 tis, sive opinionum praeiudicatarum vi coacti , aliisve de caussis , ita sua instituant ratio« 

 cinia , ut exeat surama a communi oraniura reliquorura longe diversa. 



Sunt igitur anticipationes , sive iudicia omnibus coramunia , talia iudicia , quae ita ra- 

 tionali hominis naturae conveniant, ut contrarium si statuat, ratio secum pugnet ipsa , 

 simiil ita sint spontanea, ut sine ulli artc et industrii ipsi innascantur ; quare in iis 

 consentiant omnes omnium gentium homines. Ut autem haec meliiis percipiantur, exem- 

 plis illustrare conemur. Uti duplex potest esse harum anticipationum fons , intelligentia 

 et sensus iuternus ; ita duplex earum est genus. pro duplici genere duplex proferamus 

 exemplum. 



Omnes "homines , paucissimis certe exceptls , res dicunt esse externas. Id ita esse cre- 

 do, quia sic est comparata intelligentia mea , ut sponte ita statuam. nisi igitur iustis 

 comrarium demonstretur argumentis , in sententid mei manebo. Nos autem errare pu- 



D tat 



