RESPONSUM AD QUAESTIONEM PHILOSOPHICO-THEORETICAM, 27 



nouonem exhtentiae; quod tamen facimus. Notioni igitiu- Fichtii. CiiiLis autem culpA 

 hoc accidit, ut Ficlitius tam privam et singularem sibi informarit rei intelligibilis no- 

 tionem? Probavit igitur Ficlitius , uon esse res intelligibiles, prouti ille eas cogita- 

 ret: nostram notionem falsaro esse, non probavit. Ideone dicemus non esse res ia- 

 telligibiles , quia sublatis proprietatibus corporeis, quas ideae aliciii tribuit nostra phan- 

 tasia, nulla restet imago, cuius ope hanc ideam sustentet phantasia? num quia, ut 

 cura philosophis illi* loquar , nostra natura est sensibilis, nihil esse intelligibilc , ne- 

 cesse est? Num omne esse continet extense esse , esse in spatid? Ciira tam incerta 

 5int haec argumenta, contraque, ut dictum est, multa sint alia, quae veras esse nostras 

 ideas, reddant verisimile; quare non sequaraur naturam ? 



Huius anticipationis , de qui diximus , principium est ratio , vel potiiis intelligentia. 

 quominus rationibus , quibus contrariura probetur , adiungamus assensionem , facit sen- 

 sus pugnae rationis secum ipsius. Alterum exemplum siuntura est a praenotione, cuius 

 fons est nostrae conditionis et naturae sensiis. Sentiunt omnes homines , liberum sibi esse 

 in eligendd arbitrium (i). Ratio absque huius sensi^is respectu, res omnes statuit ita esse 

 iunctas, ut altera alterius necessaria sit caussa, et ineluctabile infert fatum. Sensus docet, 

 actiones, quas eligit, veri esse suas: ratio omnes fatd subiicit. Ratio autem huius sen- 

 sfis respectu ver^ liberam esse hominis voluntatem pronuntiat. Num igitur ratio sibi non 

 est consentanea? Nequaquam. ratio si humanas actiones prorsus subiicit fato, nullatn 

 habet rationem sensfis liberi arbitrii: ratione huius habita, se peccavisse videt ratio, 

 et neglexisse in ratiocinio , quod negligere non debuisset. Quia sentis , te esse libe- 

 rum , inquit ratio , iiber es : non enim potes te sentire non liberum ; hunc sensura 

 removere nequis. Habet quidera ratio, quae sibi obiiciat; sed horura obiectorura va- 

 lorem ipsa videt esse nullum , quia mulra insunt in ratiociniis de fato , quae humana 

 Biens capere nequit, et intelligentiae imbecillitas multos in iis stuere potest dolos. AI- 

 terum ratiocinium per nullas fit ambages : sentio , id est scio , me eligendi habere po- 

 testatem; ergo sum liber (2). 



C I ) De experientii , quam habemus liberi arbitrii , acute scripsit Tetem , in den Pliilosophi- 

 •chen Versuche iiber die menschl. Natur. II. 12 V. s. i sqq. 

 ( a ) Bvutervek , Lehrbuch der philosophischen Wissenschaften , §. 49 iq. 



D 3 C A> 



