30 TACONIS ROORDA 



posuit eara, quae orta esset ex praesensione renim futiirarum: alteram, quam ceperimus 

 ex raagnitiidine comraodorum , quaepercipinnturcaL-li teiiiperatione, Ibecunditate tcrrarura , 

 aliaramque commoditatura corapkirium cnpil: tert.!am , quae terreret animos falniinibus, 

 tempestatibus , nirabis, nivdbus, grandinibus, vastita*e, pestileiuii, terrac motibiis, et 

 saepe fremitibus, lapideisque imbribus, et guttis imbrium quasi cruentis : tum lapidi- 

 bus, aut repentinis terrae hiatibus: tum praeter naturam hominum pecudumque por« 

 tentis : tum facibus visis coelestibus : tum stellis iis , quas Graeci cometas , Latini cri' 

 nHas vocant: tum sole geminato: quibus exterriti homines, vim quamdara esse coelestem 

 et divinam, suspicati sunt. Quartam caussam esse, eamque vel maximam , aequabilita- 

 lem moius, conversionem coeli ; solis, lunae, siderumque omnium distinctionem , varie- 

 tatera , pulcritudinem , ordinem : quarum rerura adspectus ipse satis indicaret , non essc 

 ea fortuita ( i )• 



Priusquam autem hanc sententiam diiudicemus , paucis videndum de ali^ , quam defen- 

 dit Boeles in responso ad quaestionem, quara nuper, id est ante hos sex vel septem annos, 

 posuerat clarissinius ordo theologorum Groninganorum ; qui igitur propterea dicit, omui> 

 bus omnium gentium horainibus communem esse consensum , esse Deum vel deos, quia 

 ita a maioribus acceperint: idemque vel sic lamen inde edici posse, esse Deum , existi» 

 niat. In quJ sententiS illud maxim^ laudamus, et hanc ob caussam eius iniecimus men« 

 tionem , qu6d a traditione maiorura ad omnes homines notionem deorum pervenisse 

 statuat : hoc enim docet experientia historiaque. Sed notionem habere deorum non item 

 £st consentire esse dcos. Etsi igitur notionera quaradam a maioribus- oranes gentcs ac- 

 ceperint deorum ; unde illa consensio ? quare uti caeterae traditiones , sic haec quoi 

 que temporis diuturnitate non periit ? quare ad omnes haec traditio pertinuit ? unde 

 xnaiores nostri, vcl qui primi huius traditionis fuerint auctores, hanc acceperunt notio* 

 nem? Respondctur, a Deo. At enim sic ante , quam probaveris, ponis esse Deum , 

 et in illum incidis disputandi errorem , quem petitianem frincipii nominare consueverunt. 



Nunc de caussis notionis deorum , quas statuit Cleanthes , quid sit statuendum , videa* 

 cnus. Atque illud prihiiim in eius sententii laudabile praedicamus, non un6 e fonte apud 

 omnes gentes hunc consensum derivari: quod recentiores quidam miniis rectt fecerunt. 

 Quod gentes Europae cultiores , id non item Americae feros, esse Deum, persuasit po« 

 pulos : alia testimonia necesse est persuasisse gentes superstitiosas ; alia eas , quae om- 

 nibus magnis, miris , raris et horrendis perceliuntur; alia illas , quarum sensus et affe- 

 ctus perpolivit cultus delicatior ; alia alias, 



Atque ita negari nequit, quam primam posuit Cleanthes, praesensionem rerum futft- 



ra- 



( I ) Vid. Cic. 1. 2. d. N. D. c. 5. 1, 3. c. 7. S. Emp. 1. I. s. 2(S sqq. qni et alias refeit 

 seniencias Scoicornm. 



