RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 17 



lectaesimt; verum multae omissae videntur, quod utrum consilio semper an negligentia 

 ■etiam factum sit non facile dicamus. In fine autem commentarii ita loquitur auctor : „ Et 

 haec quidem ad illa XII Tab. fragmenta, quae expressam aliquam legis sententiam conti- 

 nent . . . . si quidem in lioc libello nostra fuit intcntio leges aliquas depravatas restituere, 

 restitutas aliasque ab intcrpretibus non recte , ut nobis videbatur , intellectas interpreta- 

 tione illustrare; non autem quae ab aliis accurate et erudite tradita sunt, iterum hic incul- 

 care (15). " Haec autem , quae universe de Raevardo dicta sunt , quo magis intelligantiir 

 et fidem accipiant , paucis exemplis illustranda sunt. 



Quod igitur primo loco diximus , nullum apparere ordinem in liac collcctione fragmen- 

 torum , vix longa dcmonstratione eget. Cuivis enim qui modo librum inspicere velit , sponle 

 auctorem de ordine ne cogitasse quidem perspicuum erit. Ne igitur longior sim , exempli 

 instar sint, quae initio hujuscommentarii occurrunt. Primum locum cum occupat lex illa : 

 jusstts foptili et suffragia sunto , qtiodciitiqtic postremum jussit id jtts ratttmque esto 

 (Cap. I.); et privikgia ne irroganto (Cap. II.), quae ad jus publicum pertinent , statini 

 ( Cap. III. ) transit ad leges de patria potestate , quas , ut et hoc addaraus , leges exci- 

 piunt de jure patronattis et de in jus yocando , quem ordinera nemo legitimum vel etiam 

 systematicum facile dixerit. 



Porro <inod monuimus , Raevardura in nonnuilis fegibus verba legitima et adeo 

 ipsas leges restituere conatura fuisse , jam exemplis probandum est. Atque primum 

 testitutionis exemplum est in lege : si morbus aevitasve vitium erit qui in jus vocassit 

 jtimenttim dato : si volet arceram , ne sternito , cum legitur apud Gellium : si nolet , ar- 

 ceram ne sternito. Sane subtilis haec eraendatio est , quara taraen ut minus necessariam 

 et vulgari lectioni contrariam rejicimus. Quod ad sensum enim adtinet, parura refert quam 

 lectionem sequaranr, sive enira in vulgari lectione supplearaus: si nolet actor arceramdare, 

 (irceram r.e sternito; sive secundum Raevardum : si volet arceram i. e. accusatus habere qua 

 vehatur , ne sternito i. e. actor : eadem tamen inde efficitur sententia , nimirum ut actor co- 

 gi non possit ad sternendam arceram. Ad aliam jara legem transeamus , in qua tria emendanda 

 ipsi videbantur, quae sic se habet: ante meridiem causam gnoscito cum perorant ambo 

 praesentcs , post meridiem litem addicito si ambo praesentes, sole occaso diei stiprc- 

 ma tempestas esto, Quod ad primara igitur emendationera , gnoscito pro conscito , ea vix ali- 

 cujus momenti est, nam quod dicit se nunquam legisse , veteres dicere, causam conscito pro 

 cognoscito , ejusmodi argumentum est quod vix valere potest, quando de XII Tab. disseri« 

 tur. Vetustissima enim et puerilis linguae latinae conditio tam parum nobis cognita est , 

 ut ex ea argumentari temere non possimus contra manuscriptorum fidem. Habent autem 

 MSS. auctore Hottomanno conscito apud Auctorem ad Herennium II, 13. Cf. Gothof. in 



no- 



(15) Couf. Raevardi opera , T. I. pag. 55, Neapoli 1779, 



C 



