S.O JACOBI IIENRICI van der IIEIM 



„ Jus triplcx quod ter sanxcrc quaterve 

 „ Sacruiii , privatum , populi commune quoJ usquam est. " 

 ex illo confici posse videtur , tres Juris positiones in X!I Tab. fuisse , Jus sacrum , Jus- 

 privatum , Jus publicum ; venmi nequaquam inde apparct ordinem eundcm Decemviros 

 fuisse secutos, cui versuum lege obstrictus obtemperare deb crit Ausonius. rkindc, 

 etiamsi liaec argumentatio aliqua expartc valeret, obstarcnt tamcn aliorum veterum testimo- 

 nia, ex quibus vel illud Ciceronis memorasse sulficiat, ubi testatur (de Leg. II. Cap. 25.) 

 decima Tabula de Jure sacro cautum fuisse , a quo tamcn auctor bic noster ininam le- 

 gum sumit. 



Quod vitiam in Balduino et Raevardo notavimus eos plura lcgum capita omisisse, ilUid 

 Hottoraanno non facile quis exprobrare poterit ; verum 



„ Cccidit in Scylhm cupiens vitare Charybdin;" 

 nara jure quis dicat illum contra temcre niultas lcges ad XII Tub. retulisse, quarum uon 

 diserta exstarent tcstimonia. Plurimi autem cjus generis errores ex eo fonte fluxisse vi- 

 dentur quod non reputans cclcbratam istarum legum brevitatem eas kgcs ad XII Tabulas 

 retulit, quarum mens liarum Tabularum legibus inclusa , cum postea aJConsultis ex iis elici- 

 ta, et in eorum responsis relata fuerlr, deinceps legis vim obtinuit; quales tamen kges 

 iion ipsae in XII Tabb. locum obtinuisse censendae sunt. Majorem vero cautionem , ne 

 nimiam dicamus , adliibuit in restituendis ipsis legum vcrbis; cujus rei opportunitatera sae- 

 pe ita neglcxit , ut non nisi, quarum lcgum exstarent diserte cxprcssa verba , ea retulerir; 

 ceteras vcro leges solutiore sermone deprompserit ; de quo suo consilio ita ipse auctor 

 „ summam, inquit , in illis distinguendis diligentiam ac potius rcligionem adhibuimus, uc 

 quorum integrae formillae superesscnt , ea suis vcrbis quasi gemmas auro inclusas propone- 

 remus; quorum vero ai-gumenta tantum exstarcnt, eorum sententiam simpliciter fusa et 

 soluta oratione proferremus C 18). " 



Haec jam quae universe de commentariis Ilotomanni diximus, diligentiore studio con^ 

 sidcranda et probanda sunt. De ordine igitur , quem secutus est in disponendis legi- 

 bus , non est quod longiores simus , cum bac de re disquirendi aptior mox dabitur locus. 

 Illud tantura monendum videtur , eum duce Ausonio primum locum tribuisse Juri sacj-o-, 

 quod excipit Jus publicum , Jus privatum deuique ulrimum locum occupasse ( 19 ). 



II- 



(, 18 ) Conf. Opera Hor. conjunctim edita Genevae apiid Vignon 1700. T. III. paa;. 3S. 



(19) 1. 1. pag. 377. qviod non plane Ansonii ordinem servavit, verum Jus publicum privato 

 Juri anteposuic , excusat hisverbis: „ ecsiprivatum secundo loco nominac Ausonius, tamcn id ilhiin 

 versus causa fecisse vel ex re ipsa ve! conditione Juris intehigitnr, vel ex Quintiliani auccoritate-, 

 qui L. II. Cap. 4. Juris Roinani tria genera constituit sacri , pubhci et privaci. " Quae argnmenta 

 quam inania sun qiiisque perspiciaC'. 



