RESPONSIO AD QUAESTIONEiM JURIDICAM. 21 



Illud aiitmi qiiod pliires confecerit lcges , quarum in antiquitate non adsunt idonea tcsti- 

 monia , plurima jam nunc adferenda exempla probabunt. 



In parte igitur ea quae est de Jure pnblico ( 20) ,?deprehendimus legeru: uti sanatihus 

 idem jiiris esset qiiod fortibus; in qua lege eodera quo Bakluinus et Raevardus errore 

 ductus videtur, qui lianc legem Iioc modo absolutam sententiam continere arbitrati sunt, 

 non illud suspicantes verba nexo soJiito ei praemittcnda esse, ex quibus, demum legis raens 

 ac sententia confici potest, uti doceraur ex Festo in voce sanates; quamvis hujus corrup- 

 ti loci restitutio demum Josepho Scaligero debeatur. 



Si dein ad Jus privatum transitnm facimus , prima lex allata jam habet quod nos otfen- 

 dat (si); verba enim priora: uti qui ex patre matreque famiUas ejus nascuntur in patris 

 fam. sui manu potestate mancipio essent, non ad XII Tab. pertinere docent sequentia: htr- 

 beres quejus vitae ac necis , cum iis omnia contineri videntur , quae verbis prioribus dicta 

 sint, qualem tautologiam in XII Tab. admittcre vetat illa celcbrata simplicitatis laus. 

 ■ In secunda ejusdem legis parte occurrunt verba : utique filia caeterique liberi una mar.ci' 

 patione liberarentur , quorum ipse auetor confitetur nulla idonea exstare testimonia , 

 propterea tamen in XII Tab. habenda , quia apud JCtos est quasi fons unde multiplex jus 

 ipsi postea derivarunt, nec tantam fuisse auctoritatem JCtorum ut hanc legem , quae fon- 

 tis instar est, ipsi constituerent (22). Eadera fere ratiocinacione utitur in lege sequenti : 

 ut qui aherius filium familias sibi ab ipsius patre mancipatum in filium f, locum adoptaret 

 is vitae nccisque in eum potestatem haberet , essctque hic illi filius uti si ex ipso matreque 

 familias ipsius natus esset. Nullum enim hujus loci legitimum exstat vel argumentum vel 

 fragmentuni j auctor vero rem tanti raoraenti judicat , ut si nulla ea de re praecessisset kx 

 publica , eam a solis JCtis constitui potuisse neget. Quam parum haec valere posslt 

 argumentatio , facile quisque perspicit, ac videt inversam hanc argumentandi rationeni 

 esse, quae in Scholis Dialecticis principii pctitio vocatur. Nara ad probandara rera de 

 qua agitur, desumit argumentura extali re, dequaipsa dubitatur erde qua tum demum con- 

 starij potest si prior illa res ad veritatis evidentiara pervenerif. Nimirum non satis con- 

 stat, quanta JCtorum auctoritas , sive eaffl licentiam. sivcprudentiam nuncuparis, fuerit, et 

 vel maxime ex accurata XII Tab. cognitione patere debet. Unde sponte sequitur, non 

 posse in lege aliqua XII Tab. constituenda valere argumentum ex majori minorive JCto- 

 rum auctoritate in kgibus interpretandis desumtura , quae tamen hoc loco est auctoris 

 ratiocinandi via. Sequens lex ab auctore allata eundemhabet erroris fontem r ttti filii fiUae- 

 que fam. rei paternae quasi suae esscnt heredes (23) , de qua illud insuper monendum 

 est, hac dc re propterea XII Tab. disertis verbis non cavisse verisunile esse , quia ex alia 

 lege: ss paterf. etc, sponte sequi videtur. Sequentes j.am duae leges, altera de muliere, 



quae 



C20) I. 1. Hott. pag, 407; (i\ ) I. 1, pTig. 405.. ("22) 1. I. pag. 41-2. 



C 23 ) 1. 1. psg. 414. 



C 3 



