RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM, 23 



ipsonim merita per se accurate dijudicenttir; veriim ut inde pateat quid ante Gotliofre. 

 dum ad restituendas illas leges factum esset, quidve faciendum superesset ; quare si forte 

 iniquinres videamur in illos JCtos , magis eorum errores notantes , quam merita laudames 5 

 tnbuatur id non nobis, sed operis instituti rationi. 



§. 4. Diunysius Gothofredus. 



Dionysius Gothofredus propriis suis in XII Tab. leges meritis Iiic locum obtinere de-- 

 bet. De doctissimi viri universe in jurisprudentiam meritis non opus est ut multum dica- 

 mus ; praestantissima enim Corporis Juris editione, quae in omnium manibus versatur, 

 satis in claruit. Qualsm autem operam contulerit ad XII Tab. colligeudas et disponendas 

 paullo diligentius videamus (29). 



Duplici commentario lias leges aggressus est , quoram alter magis tituli quam argumenti 

 causa hic pertinere videtur. In illo enim commentario leges a Cicerone in Libris de Leo-. 

 allatas omnes refert , brevibusque scholiis illustrat, nequaqiiam autem has leges, ut alii 

 putarunt , omnes vere XII Tab. esse perhibuit , qua de re initio commentarii monet : 

 „ Quae leges , inquit , ex Ciceronis Libris de Leg. decerptae verae XII Tab. non sunt , 

 sed a Cicerone partim inventae, partim ex ipsis legibus XII Tab. interpolatae (30); fecit 

 igitur mixtura veterum legum rerumque ipsarum utilitas, ut eas lectori proponeremus 

 non tam ut eas cognosceret quam ne ignoraret. " 



Alter autem commentarius magis huc spectat , cujus qui scopus fuerit vel maxime ex 

 ipso Gothofredi operis titulo patet. Inscribitur enim fragmenta gaiuina kgiim XII Tab. 

 ad f, et Cod. seriem accommodata etc, Et hoc loco merito observare licet quomodo pau-- 

 latim fragmenta ad germani ordinis accesserint restitutionem ; jam enim auctore Dion. 

 Goth. magis ad illum accesserimt, quanquam non adtigerunt illae leges. Hoc igiturcon- 

 silium fragmenta disponendi ad ordinem fF. et Codicis seriem ab ipso Jacobo Gothofredo 

 maxime laudatur, partim quia hoc ipso insequentium collectorum operam allevatam judi-- 

 cat, partim etiam quia similitudinem ordinis inter XII Tab. et fF. intercedere demonstrat, 

 quodque «xemplis probare conatur (31). Germanum autem illum liaberi ordinem non. 

 voluisse vel hac re probatur, quod ipse alium secutus sit, quem et aliunde petitis idoneis" 

 argumentis probare et commendare conatus est, utl mox videbimus. 



Quodsi igiturdisquisitionede ordinemissa , ad fragmentaipsaaccedamus , cav«amus ne titulo 

 operis decepti et in errorem inducti. majoris pretii existimemus hosce coramentarios,- quara^ 



quii 



(ip-) Conf. de Dioii. Goth..Haubold 1. 1. pag. 78, 



(30) Conf.Cicero de Leg. Lib. III. „ Noa recognoscimiis,-inqnit , nunc leges Pop.uli R'. sed' 

 aut repetimus ereptas au: novas scribimus. " 

 (.3.1O Conf.-Jacob. Gotli. 1. \. in Epist. ad lectorem p.ag. 16 et 17.. 



