30 J A C B I II E N R I C I v a n d e r, II E I M 



conscripserimt, in eo scilicct unice intenti, iit oinncs quibus poUeaut vires adliibeant ia 

 laudandis ejus animi ingeniique dolibus pracstantibus. 



Inter opcra ejus, quibus maxinie studium jurisprudentiae illustravit et aniplificavit, om- 

 nium conscnsu primura obtinct locum commcntarius ad codiccm Theodosianum , cui 

 opcri 30 annos impendisse diritur. Maxiraam Juris doctrinae scientiara in eo libro expo- 

 suit Gotliofredus , tum etiam historiaeEccksiasticae cognitionem accrratam, quae quomodo 

 ad nostras litteras transfercnda sit felicitcr docuit. Alterum ejus opiis, ut de reliquis 

 taceamus, egrcgium laudatur: Legis XII Tabb, fragmeiita , quod nondum 30 annos natus 

 edidit, in quo ita strenue versatus est , nt omnes superiores JCtos hac iii re superasse 

 et insequentibus superandi spem eripuisse vere dicendus sit. De quo opere pracclare 

 testatur Otto : „ Nullus hanc provinciam magis opportune suscipere potuit , quod a 

 priscae eruditionis subsidiis, multisque literis exquisitis et reconditis erat instructus ; 

 nullus etiam superiorum tanto diligentia rem traciavit , tantoque judicio operas digcssit 

 et idoneis documentis coufirmavit ubivis ; nemo feliciore successu discrevit, quid in his 

 siucerum , quid suspectum foret , aut legem majori sagacitate a superfluis repurgavit ; 

 ncrao etiam fragmcnta , quaeque tam probabili conjectura Tabulis suis restituit , aut ma- 

 jorc fiducia sui de Serie carum pronuntiavit. Hiinc quotquot ipsum exceperunt harum 

 legum editorcs , et verba et ordinem ejus tanquam originaria et ex tripode retinuerunt : quasi 

 supervacuus nunc omnis ea in re longior ponatur labor, nec fieri posset ut ab illo prae» 

 ceptis mcliora investigentur ( i ). " 



§. 2. De Gothofrcdi in rcstittiaidis XII Tahh, utiiyerse meritis. 



Nerao sane , qui superiorum omnium ante Gothofredum JCtorum labores in XII Tabb. 

 colligendis diligentius examinaverit , dixerit eura inutiliter operam suam exercuissc in ma- 

 teria elaborata. 



Consiliimi vero suum exponit auctor in maniiale Juris p. 1257. !• 1. fusiusque 

 ctiam in Epistola ad Lectorcm , praeraissa ipsius commentario : lianc epistolam qui le- 

 gat , admiretur necesse est cum ejus in erroribus aliorum investigandis solertiam , 

 tum in reprehendcndis niodestiam ; maxima enim sagacitate errores superiorura non 

 ostendit tantum, verura ad fontes quosdam retulit, unde fluxisse videntur. In quo 

 qitidem labore hac humanitatc versatus est , ut non JCtos ipsos vcrum ipsorum lap- 

 sus notaret, silentio etiam eorum nomine praeterraisso, vera quac essent, non quanto 

 jpse caeteris praestaret , ostendere studens. Quae quidem modestiae laus eo major ju- 

 dicari potest, quo rarius eam eruditis tribuendam csse constat , qui saepius eam fa- 

 mam sectantur, quam ex magnorinn virorum reprehensionc facilius sibi comparare pos- 



se 



( I ) Conlf. Otto , praefat. ad TAes, Jur, III. 30. 



