40 J A C O B I II E N R I C I V A N D E R II E I M 



spiiria esse apparein , tiim quia liacc lcx post Ciceronem Aiigusti tempore lata est , tum 

 etiam quia huc rcfcrri ita non possunt, adcoquc reponendtmi censet cum Lcx it. ia Si 

 cnsiet (id cst , ciim lcx c Tab. I. quac iiicipit si ensiet^. Quam facilc ex liorum vcr- 

 borum commixtionc oriri potucrit Aclia Scntia elcgantcr docet, cui tamcn rcstitutioni , si 

 ibrte displiceat, alteram adjungit, qua legendiim monct: Lex Aelia Sexiia nempc a Tri- 

 partitis Scxtii Aelii , ubi leges XII Tabb. cum intcrpreiatione et lcgis actionibus lcge- 

 baiitur. NobLs autcm , si prima audacior et ingcniosior qiiam verior dicenda est conjec- 

 tura, minus ad alteram confugiendum esse vidctur, ct potius cum Enieslo voces illae eji- 

 ciendae videntur. 



In eadem Tabula si pergamus, legem bene restitutam invenimus: cndo via rcm uti pai- 

 cnnt oraio: ni ita paiciait etc. quae ab aliis aliter, a nemine vero bene adlata est. Bal- 

 duinus totum Iioc caput omittit , et haec ex auctore ad Ilcren. verba rem ubi pagutit ora- 

 tione pagunt , ad explicandam legem de talione refert, ubi est ni eum eo paicit ; neque 

 Raevardus Iianc legem commemorat. Hottomannus autem verba ex 1. 1. refert hoc modo, 

 reni tM pagunt oratione pagunt ; de quo loco ita: „ itaque existimari potest sub voce 

 „ oratione verbum aliquid de ratis pactionibus latuisse , quasi in hanc sentcntiam compo- 

 „ situm caput fuisset : rem ubi pagunt rata ut sit paguniur , vel sic rem ubi pagunt ir- 

 „ ritam ne pagant .... tametsi ct apud Priscianum 1. lo. ;locus Cic, ille totidem litteris 

 „ descriptus sit, et apud Quiniilianum L. I. c. 6. ita legatur, nam cum in XII Tabb. 

 „ legeremus , ni ita pagunt etc, In illo scrupulus durior est , quod in sequentia verba in 

 „ Coraitio aut in Foro etc. temere et cxtra rem adscripta viderentur. Qua de causa veni 

 „ aliquando in suspicionem ita lcgi posse[: rcm ni ita pagunt, (sc. ut sup. Cap. prae- 

 „ scriptum erat ) oratione peraguntur in Foro ant comitio etc." (13). Pithoiius vero 

 ita hanc legem attulit : rem ubi paicunt ratum esto , ni paictmt etc, ; quem secutus est , 

 iit solet, Marcilius , qui autem hujus lectionis rationes non reddiderunt. Gothofredus 

 denique mcliorem , ut videtur , supra memoratam restitutionem efFecit. Primum enim aucto* 

 ritate Gaji huic legi recte addidit endo via, ut est apud Gajum, dim iti jus venitur , tuni 

 egregia Ciceronis et Prisciani 1. 1. emendatione tota hacc restituitur lex; apud Cicero- 

 nem enim cum legebatur rem udi pagunt , reponendura censet uti. Prisciani dcnique 

 locum mendosum docet ex confuso hoc et sequenti cap. rem ubi pagunt orationi pa- 

 r;uNT , pro rem uti pagunt , orato, ni pagunt etc. uti supra vidimus vocationi pro 

 focat ni, Denique utraque huic loco ita inter se conciliato egregiam administrat resti- 

 tutionem legendo uti pacunto rato , ita ut pacunto sit Kp)c<^'iKaTsfov pro pacunt , et rato 

 pro ratato frequentative pro rattim habcto ; quam conjecturam his verbis vindicare studet. 

 Neque enim vox oratp aut similes ad ipsos litigatores pertinent, hoc capite legitima esse 



pot» 



( 13 ) CIT. Hottoman. p. 479. 



