RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 41 



ipotest : nempe qiiod in Praetoris personam lioc et proxima seqiientis legis capita con- 

 cepta fuenmt, liaec prima verba docent: camam comcHo denique, ut in niemoratae legis 

 •mentione pergamus, recte videtur auctor caiisam conscito retulisse, cum et alii nonnulli 

 perperam legi mallent causam conjkiunto ; satis enim apparet liaec verba pertinere ad Prae- 

 torem , qui causam cognoscere debet ; quod jam observavit Hottomannus , qui testatur 

 se in duobus Herennianis libris MSS. legisse yocem comcito omnibus litteris cui ad mar- 

 .ginem unius glossema adscriptum est, id est , cognoscito sc. tujudex. 



Quod ad alteram hujus legispartem, ibi lis praesenii addicitur ; recte quoque liac in 

 re lectionem vulgarem Gellii 17. c. 2. tuetur, neque cum Raevardo et cnm aliis legendum 

 censet si amlo praesemes ; non enim permoveat nos necessc est, quod ait Raevardul, lianc 

 litigandi potestatem ( quam significationem recte tribuit vcrbis litis addictionis^ facere 

 non solere judicem nisi actore et reo praesentibus. Haec enim ipsa lex est tanquam ex- 

 ceptio regulae generalis , poenamque adeo absentiae continet; non quidem quod nonnulll 

 arbitrati sunt, quod causae damno multetur absens, verum quod praesenti alteri actio con- 

 cedatur; quem morem in jure Attico obtinuisse docet Gothofredus , ad h. 1. p. i6o. 



Et sic quidem leges, quae in Tab. I. obviae sunt, genuinas propositas aliasque egregie 

 restitutas a Gothofredo esse nobis docuisse videmur. Quod si porro unius cujusqui^^in 

 reliquis Tabulis examen habere vellemus, utrum omnes hae genuinae sint habendae, quam 

 egregie hac in re versatus sit vir praedarus , luce clarius appareret; verum hujus d'isputa- 

 tiunculae fines non sinunt, ut hac in re prolixiores simus , quam opus est ut merita ejus 

 eluceant. Rectius igitur nos facturos exisiimamus , si uno alterove exemplo ostendamus , 

 eadem judicii subtilitate in coeteris quoque Tabulis usum eum fuisse, qua vera a falsil 

 distingueret; ut denique etiam videamus de iis legibus, quae nonnullis minus bene ab 

 illo exhibitae fuisse videntur. 



Igitur quid judicandum sit de restitutione legis de tigm jumo videamus , de qua multi 

 laborarunt interpretes. Balduinus cum vocis concapu , sive concapet , sive concapcs t^. 

 plicationemvixinvenireposset, omnem hanc vocem ex Festo non attulit, adeoque hujus 

 vocis explicationis diificultate non impeditur. Neque magis alteram legis partem ligna 

 quandoque Sarpta etc. restituere valuit ex Fcsti verbis: sarpuntur vineae , id est pu- 

 tantur, quae tamen ipsa afFert verba. A Raevardo vero ita depromitur lex: tignum Junc 

 tum aedibus yineaeque et capulo ne sohito; Capulum adeo ex Festo explicat, ilUid esse 

 quo mortui efferuntur; qua tamen immutatione opus esse non videtur, cum, ut mox vi- 

 debimus, vulgata lectio, quam vindicat Gothofredus , probabilem sensum contineat. Alii 

 denique JCti plurimi secuti sunt auctoritatem Josephi Scaligeri viri celeberrimi pro coi2capet 

 legentis concapes, (quarum literarum s et t transmutationem satpius in libro illo MSS. 

 occurere docet) cujus vocis talem porro explicationem dat : ^.Tignurn recte, inquit , 

 Theophilus ■^i.v l^jxlv ipy&^inov-, et tunc jnnctum aedibus aedificiove dicitur; at concapes 

 vineae tantum dicitur, quia habet caput suum cum capite viileae commissum .... si-ni- 



F fi. 



