RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 47 



.ex illo, quod ad nos pervenit columnae Duillio consecratae fragmeiito , argumentari 

 velimus,quae tamen columna ducentos fere annos Tabulis recentior est , monet Otto (25) 

 vir Clar. inde effici posse quantopere etiam Cicero, Festus, Gellius, aliique auctores lia- 

 bitum vetustiorem neglexerint , et quam pauca nativis vocabulis , paucissima secundum 

 exoktam illam scribendr rationem ab ilHs- recitentur. Hujus autem priscae linguae in- 

 veniundae egregie periculum fecisse dicitur Funccius (cC) , cujus commentarii nobis 

 copiam factam non fuisse valde dolemus : intcrea Ottoni assentimur dicenti : „ de verbis 

 XII Tabb. sl quis multa dixerit commode , potius boni consulendum est , quam eos , 

 qui aliquid nequiverint, reprehendendos esse putem." 



S» 7. Explicathnibus et illustrationibus lucem nuiltis locis obscurioribus 



administrayit. 



Denique ut omnibus suis paitibus absolutum esset opus, non tantum resiituen- 

 das leges, verum etiam illustrandas esse putavit. Neque tamen id sibi proposuit, ut 

 omnia verboso commentario explicaret, quod cum ab aliis factum- adeo praeclare sit , 

 a se posse praetermitti jure duxit et subinde tantum notis brevioribus ea illustrare 

 conatus est, quae obscuriora viderentur. Et in hac etiam explicatione , quam non 

 nisi obiter attingere voluit, qnam egregie et eleganter versatus sit videamus. Et primo 

 loco observandum est , qua elegantia explicationis partem aliquam complexus sit in 

 paraphrasi, consuetudinem longorum commentariorum merito, ut videtur , respuens ; quae 

 paraphrasis quantum faciat ad rectam legum intelligentiam , quisque videt, in qua le- 

 gum antiquo sermone prolatarum mens ac sententia soluta et intellctu faciliore oratione 

 explicatur: quam explicandi per paraphrasin rationem non dubito elegantem dicere et 

 certo praestantiorem more aliorum JCtorum , qui verbosis adeo commentationibus utun- 

 tur, unde tamen non multo plus lucis in singulas redundat leges, quam ex hac sim* 

 plici paraphrasi. Nec tamen hic substitit, verum et alterius generis interpretationeni 

 adjunxit, recte enim arbitratus huic interpretationi quasi verbali, quae singularum le- 

 gum mentem explicaret, aliam quasi realem sive juridicam addendam esse, qua illustrare- 

 tur, quae vis illarum legum fuerit in omnem Jurisprudentiam , quomodo ex iis alias item 

 leges elicere sciverint JCti, quomodo denique et Praetores illas leges suis Edictis 

 supplere conati sint, nec etiam illud negligitur, ut ostendatur fons ex quo aliqua lex 

 provenerit ; sive enim ex jure Regio tralatas , sive moribus introductas, sive denique 

 ex jure aliorum populorum desumtas has leges esse constat. Quam quidem explica- 

 tionis partem, quae quanti momenti sit apparet, melius confici non posse illi visum 



est, 



( 25 ) CfF. Otto praef. p. 24. in Cap, VII , mm fieri posset et an condnceret ut prisca legis verba 

 restituantnr, 

 Cs6) Cff. Baehius, hist, Jur, p. 33, 



