RESPONSIO AD QUAESTIONEM TEHOLOGICAM. 9 



rum , quas in aiireo libello , nemini non cognito , tradidit Xenophon , sensum percipie- 

 mus , si ignoramus, ad quale hominum genus Philosophus sapientissimus verba fecerit? 

 An Ciceronis scripta praeclara, exempli gratia illius artificiosissimam pro Q. Ligario 

 orationem , multaque ibi in Caesaris laudem dicta iutelligemus, nisi oratoris ingenium, 

 ad festivitatem blanditiasque nonnumquara pronius calleamus? 



Jam vero nuUa causa obstat , quominus librorum sacrorum interpres his teneatur of- 

 ficiis , quae cuique humanorum scriptorum interpreti praescribi soleant. Nam , 

 etsi lubenter concedimus , ea, quae libris sacris contineniur, non solum in homi" 

 jium suae aetatis utilitatem, sed universae omnium temporum Societatis Christianae usum 

 exarata esse ; tamen , ad primum scribendi consilium quod attineret , in oculos incur- 

 rit, eorum auctores orationem ad eos potissimum direxisse , quibus libros suos tradide- 

 rint, ad homines ergo sui temporis. In Servatoris nostri efFatis ubique argumenta pro- 

 stant, quibus appareat, dicta ad eos praesertim spectasse, qui ab illius ore penderent. 

 Et in universum omnia in literis sacris sermone simplici et usitato pertractamur. In 

 jebus ad religionis doctrinam pertinentibus minime loquendi genus sublimius , et homi» 

 num captum omnino superans, adhibetur; sed omnia ita explicantur ab auctoribus, ut 

 hominum sui temporis vulgarium illos rationem habuisse in aprico sit. Ad hominum 

 tunc viventium ritus , consuetudines , mores , itemque ad errores tunc temporis animis 

 infixos , posterioribus vero temporibus minus frequentes vel prorsus inauditos , est re- 

 spectus. 



At, aliquis forte dixerit, longe aliter rem se habere in iis scriptis, quae hominum 

 commenta tradant, quam in iis, quae res divinitus patefactas , omni ex parte veras et 

 certas, contineant; et nos jam tollere illud, quod supra Obs. I. dedimus, nimirum Co- 

 dicem sacrum humano aut ingenio, aut cogitandi rcodo non metiendura esse. Haec ve- 

 ro , quamvis recte dici videantur , minime sententiae nostrae obstant. Quum enim His- 

 toricam librorum sacrorum interpretationera commendamus, nequaquam calcuUmi adjici- 

 mus eorum rarionibus , qui nescio qua philosophandi vanitate statuant , in sacro Codice 

 aeque atque in scriptis quibuslibet humanis reperiri errores ab ipsis Scriptoribus sacris 

 traditos et commendatos, et ipsis Jesu Apostolorumque sermonibus bene et egregie 

 dictis passim immixta esse corcmenta Judaica nulla ratione probanda. 



Eam enimvero Htstoricam interpretationem librorum sacrorum dicimus, qua non taa- 

 tum inquiratur, quaenam qualesque fuerint perversae opiniones eorum , qui auctores sa- 

 frob vel audiebant vel legebant, quidque cum iis scriptores sacri commune habuerint: 

 sed qua insuper et inprimis quidem investigetur atque ex antiquitate eruatur, quasnam 

 reras doctrinas mente conceptas habuerint auctores sacri , et num quid ipsis, utpotc 

 jiuctoritate divina munitis, proprium fuerit et peculiare. 



Hic vero vix possumus , quin pauca adjiciamus , quibus refellatur D. JV. Starkiiis^ 

 qui in Zweyter Beytrage libri supra cit, illud praesertim agit, ut doceat, interpreteifl 



B B, 



