' ORATIO. ^ 



si talem omnium temporum memoria fuisse , historia referat , quid pronius ad fidem 

 sit quam eum non alium ab ipso inde terrae initio exstitisse? In quibus, tum 

 in caeteris , ne plura referam , judicandi modis , si ad terrae historiam referan- 

 tur, quanlum sit fallaciae, perspicuum est. Hoc tarnen ita commune vitium est, 

 ut ex eo fere omnes errores repetendi sint qui Geologiae progressus retardarunt; 

 illo perspecto et vitato, laetior jam Geologiae conditio existat. Quod magis etiam 

 intelligetur , si ex instiluti ratione ea breviter exposuero , quibus factum sit , ut 

 felicius jam et rectiori via terrae scienlia progrediatur. 



Plerique hoc in argumento occupati iique prudenliores , quum tandem , aliorum 

 exemplis et periculis edocti, intellexissent , vanam et sterilem illorum omnium 

 operam fuisse qui, ut subterraneorum causas explicarent, in bis ipsis rebus se 

 continuissent , easque tanquam a reliqua Natura plane sejunctas cogitavissent , supe- 

 riora vero non curantes , quasi sub terra habitassent: hoc illi, inquam, intelligentes, 

 rerum nexus et rationes accuratius perpendere coeperunt , et , tutiori se via esse 

 progressuros judicarunt, si non in sola illa immota, silente et mortua interiorls 

 terrae natura consisterenl , sed superiorem quoque , motam illam , agentem et 

 docentem attenderent ; tutius fore , si , ut incognitarum et reconditarura rerum na- 

 turas cognoscerent , a cognitis exploratisque initium ducerent , harum scientia tan- 

 quam duce uterentur, praeteritorum denique et remotiorum effectuum cessantes 

 caussas e praesenlium perspectis explicare conarentur. Quod quamprimum judi- 

 caverunt, terrae superioris perpetuos et multiplices motus, mutationes et vicissitu- 

 dines attendentibus statim, vix salutato instituti limine, laeta spes affulsit, fore, 

 ut fructuosam sibi ad propositum finem rerum scientiam compararent. Totius igi- 

 tur terrae, magis magisque jam in toto suo orbe exploratae scienlia parati, iUius 

 faciem et praesentem rerum statum et conditionem considerarunt ; omnium mo«- 

 tum et vicissitudines observarunt; dein praecipuum hoc neque sane negligendum 

 momentum esse intellexerunt, quod in continentis terrae et circumfusärüm aqua^ 

 rum concursu et communitate cernitur. Terram aquarum continuo motu, acces* 



SU, 



