COMMENTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICAM. ö1 



porum esperienlia comprobala. Pracscriim vero in religione et, qiiae arclissime cum 

 ea cohaeret , doctrina morali periculosum esse solet phantasiae imperium ( 1 )• At licet 

 periculosum sit et nonuunquam eliam perniciosum , non semper tarnen eandem malam 

 vim et efficaciam solet habere , nee profecto aequum Judicium noslrum esset dicendum , 

 si statim ab Hermae mysticismo Tel fanatismo , ad ejus doctrinae practicae impurita- 

 tem et pravilatem concludere vellemus. Quemadmodum cnim in qnacunque re sie etiam 

 in Mysticismo gradus observandi sunt , a quibus pendeant ejus eifectus magis minusve 

 perniciosi. 



Cum Herraam Mysticum dicimus minime talera intelligimus hominem , quales reoen- 

 liori tempore multi fuerunt iiiter Christianos , qui xxt i^ox>lv mystici sunt dicti. Nani 

 quod bis summum esse solet , quod petant , ad quod inprimis pcrvenire enitantur , 

 conjunctio cum Deo (2), hujus apud Herrn an uullam disertam offeiidimus meutionem. 

 Longius autem , quam par est , procedamus , si hanc ob causam omnem prorsus H e r- 

 mae abnegemus Mysticismum. Eteuim licet disertam hujus unionis mentionem in 

 Hermae libro desideremus , eandem tamen opinionem seu potius ejus vcstigia et quasi 

 semina haud difficile in eo invenimus. An vero ea inveniri ncgemus in hujusmodi effatis ; 

 > cor tuum apud Dominum sit (3) " et »Dominum habere in corde suo (4) ," sive in eo 

 quod bomiiii Christiane ex sententia auctoris nostri summum esse debet , quodque ideo 

 ut fructum obedienliae mandalis Pastoris sui praestitae proponit , nempc vivere Deo (5). 

 Et vero etiamsi haec effata aliam admittant explicationcm , comparata tamen cum iis 

 caetera Hermae doctrina non possum non iis sensum adscribere veri nomiuis Mysticum. 

 Nondum Hermae tempore doctrina mystica tantopere ornata, neque tam docte et sub- 

 liliter exposita et explicata erat, quam sequenli tempore, inprimis post Pseudo-Dio- 

 nysii Areopagitae studia (6), id factum esse scimus. Nee etiam in Herma, qui, 

 quod probabile est , primus mter Christianos hujus generis scriptov fuerit , talem subli- 

 mitatem exspectare possumus : haec temporibus , quae insecuta sunt , relicta fuit. 



Quamquam vero non ad id mysticismi fasligium pervemt Hermas, ut plenam al- 



que absolutam hominis cum Deo unionem praecipiat, adeoque libcrtati humanae mul-. 



I tum edicaciae suae detrahat , aliam tamen ingressus viam idem fere effecit. Quam 



lenim alii Mystici cum Deo jactant conjunctionem hanc cum geniis quibusdtm proposi it 



et 



I (t) C(. tetfre pastorale co?ifre le famfisme, -par Jean Stinstra, Iradu te du Hollan lals , Lei'e 

 |An 1758. pag. 5i sqq. 



(a) Yid Borger I. 1. p. s3 sqq. 



(3) Vid. üb. I. Vi?. III. cap. 3. 



(4) Vid. Lib. II. Mand. XII. cap. 4. 



(5) Haec pliiasis omnibus fere Mandalis addila legitur. 

 (G) Vid. de lioc scripto Borger 1. 1. p. 34 sqq. 



M 2 



