COMMEN-ffATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICAM. 95 



ita ut hie genius non vero homo ipse cupiditatibus resistat et diaboli conamina frustra 

 reddat. Nonne hoc extra omnem dubitationem ponilurillis Pastoris verbis , quibus Hei- 

 mam metuentem ne vires suae impares esseiit ad omnia , quae ei mandala fuerant , per- 

 fieieuda , ad meliorcm mentcm rcduccre conalus est , iiiter quae et alia et haec occui'- 

 rmit : i dominari polest oimiium herum mandatorum qui habet Dominum iii corde suo. 

 > Pouite ergo vobis, qui vacui et leves estis in fide , Dominum Dcum vestrum in corde 

 * habere; et' intelh'getis , quod nihil facilius est his mandatis, nequo dulcius , etc. (!)•" 

 Non dicit Hermas homines mandatis ormiibus facile obedientiam praestare posse , 

 efummoi/o veliht , -verum si Iteum in corde suo haheant , quod , me judice , non difFert 

 ab illo , quod aliis in loeis dicit , bonum genium sive Spiritum Sanctum in se habere , 

 qui hominem regat ac ducat ad omnia quae bona snnt et pulchra perficicnda. 



At nc diufius versemur in probando , Herrn am mystica sua dacmonologia •>im in- 

 tulisse hominum agendi libertati. Quod tarnen non sie iutelligi velim ac si putem , Her- 

 rn am omnem ipsius hominis operationem prorsus exclusisse , atque adeo inertem praedi- 

 casse quielismum. Miuime vero! Potest enira , ex Hermae sententia , bonus Spiritus in 

 hom.iuc degcns , bonis ejus aclioiiibus laelitia affici , ali et confirmari , pravis vero actio, 

 nibus atque cupiditatibus eontristari , suffocari, quin immo prorsus ejici ; quo factum 

 est, quod homines in toto Pastoris libvo severe ac graviter excitenlur , ut strenue oni- 

 nia , quae bona sunt, faciant ae studeant , a mahs vero abstineaut (2). Nee ta- 

 rnen etiam Hermas, ut solent fere mystiri , licet severam cxhibeat morum doctrinam, 

 nimis severe sive rigide de homiiium probitate censet , nee , si a paucis circa pocnilen- 

 tiam et matrimonium praeceptis discedas (de quibus mox videbimus) universa ejus 

 doctrina durior sive rigidior dicenda est. E contrario , passim in libro nostro commeii- 

 dalur hilavitas atque illa animi sercnitas , qua ab omni trislitia aheuus , homo libenler 

 ac fidenter , ofTLciis , quae ei ineurabunt fungitur (3). 



SulTiciant haec de universa Hermae doctrinae praeticae indole dicla : postrerao j.un 

 loco de singulis quibusdam videamus. 



(i) VM. IIb, II. MaiT^, XII. can. \. Probe etiam Stäudltnius difllcultat^ra sensit; qnr^c et 

 Hermae de duobus illis genÜs doctrina contra Übertatcm humanam oritiir, sed eam tjihil aliud 

 esse quani imag'nera aiit siniile quid ad doctrinam ipsam non pertinens putavit. aJf^enn,^' inqiiit 

 l. 1, pag. '\?\ «das Buo/t von einqm zweifachen Genius redet, welcher den Menschen bcgleife — so 

 m kann man daiin entweder wirklich die Behauptung von dem Einflüsse eines gu'en und bösen Diu* 

 ■ mvns auf jeden Menschen finden, oder auch blos eine bildliche Vorstcllur.g v/on dem guten und 

 m bösen Princip in Menschen , in keinen Falle aber kann durch diese Lehren die Freiheit des I)Ien,* 

 « sehen aif/gehiihcf^ werden..*' Dixit vir summ-is utiuam etiam probasset I 



(a) Vid. in|;ri)iiis I-tb III. Siniil, V. cap, 7. 



{3J Vid, Lib. II. Mand. X. Lib, III. S^md. V. cap. 3. Cf. Stau dl in I. I. p. 38 sq, 



