RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. ■& 



cxstitit operä, qui sollicite vetera monumenla eicüsserunt, ut ex lestimoniorum cotn- 

 paratione , ralionumque pondere , quid verum aut vero simillimum sit , ostendercnt. 



Tum merilo exspeciari poterat , hinc explicari posse rationes confecli corporis juris 

 Justinianei, sive viam et modum , quo Tribonianus cum sociis versatus fuerit 

 in colligendis, excerpendis, immuiandis cum Digestorum libris , tum Insti tu tioni' 

 bus et Codice: summa igiUir spes erat, ut magiii essent momenli ad rec/am Juris. 

 Justinianei infeiprelalio7iem , propterea maxime , quod Codices rescripti ipsos fomes 

 continebant , unde colleclio Justinianea maximam partem hausta sit. 



Neque inanes has spes fuisse , partim cventus docuit, partim magis suspicaii sunt 

 iaterpretes , quam quidem certis ralioaibus docuerunl, Ut enim praestautia novornm 

 fontium evincalur, admoveri debent ad corrigenda, quae corrupla, et supplexxda, quae 

 deperdila sunt, denique ad explicandum totum juris Justinianei ambitum : id quod 

 aliquatenus a celeberrimis in Germania viris factum est. His enim subsidiis usi hisloriam 

 juris illustrarunt cum alii , tum inprimis viri Cl. Hugo et Schraderus, alter in swa 

 Juris Eoniani Historia , alter in peculiari libello (i). Novam Institutionibus Justi- 

 nianei s e collatione commcntariorum Gaji lucem adsperserunt Klenzius et Böc- 

 kingius, ne alios memorem, qui ad singulos locos commentati sunt. De suppletione 

 denique et correclione Codicis Theodosiani praeclare meritus est Cl. Wenckius- 

 m Recognilione quinque priorum librorum Codicis Theodosiani. ... 



Sed , quod mirari licet , nemo dum data opera Digestorum libros cum noTis fonlibus 

 contulit , licet plurimum Juris Romani studio prodesse debeat omue conamen expo- 

 Lendi pracclarissimum illud monumentum. Et vero qui hoc susciperet, certo scire po- 

 terat , se non oleum operamque perdere , quia novi fontes eorum potissimum auctorutn 

 opera continent, quibus plurimum usus sit Tribonianus in colligendis Digestis. 

 Repertis enim fragmentis Valicanis , Gaji commentariis accesserunt multa ex Papi- 

 niano, Paulo et Ulpiano excerpta : quorum tanta semper fuit auctoritas, ut Tri- 

 bonianus non poluerit eos negligere, et nullum fere juris caput inveniamus, quod 

 non illorum verbis illustrelur: Kimirum Papinianus Quaesiionum libris tolum fere 

 jus civile complexus esse -videtur. Atque , ut Ulpianus ob locorum numerum et 

 gravitalem longe princeps est inier eos , quibus in Edicto restaurando uli possis , et 

 idcirco universi fere Pandectarum corporis quasi fundamenium quoddara praesiat , ita 

 Gajum et Paul um illius aedificü praecipuas partes constituere recte dixeris, quorum 

 ille ad insigniores edicti locos commentatus est , hie vero ea edicti capita selegisse 

 videtur, quae subtilioribus quaestionibus ansam praeberent. 



Hi* 



<i) Schrader, Tf^us gewinnt die Rom, Rechtsgeschichte durch Cajus Institutionen? Heidelberg, 

 1834. 



c . . A3 



