8 ..:.: JOHANNIS WYBPtANDI TROMP 



«ponle c supenoribus sequebatur, Nam qui possct id, quod civitatis proprium esf, non 

 esse civile sive proprium civibus, quibus ipsa civitas constat. Quid igilur? scripsit 

 Gajus Comm. I. 1. . . i . . « quod quisque populus ipse sibi jus constituit, id ipsius 

 (( proprium est rocaturque jus civile, quasi] jus proprium ipsius civitatis" i. e. quod 

 quisque populus ipse sibi jus constituit, hoc convenit ejus indoli, moribus atque in- 

 stitutis, iis debet ori!»inem suam , vocalurque jus civile, quasi proprium socielalis , 

 quae constat ex singulis populi parlibus et vocatur Civitas. — In sequenlibus minus 

 rede expunxit compilator voc. populos post id ajnul omnes , quo factum est, ut in 

 vulgata editione proxime praecedens subjectum homines huc li'aheretur, contra Gaji 

 mentem, Immo acripsit hie jus gentium esse , quod apud omnes populos] peraeque 

 custodilur. 



T I T. II. 



DE ORIGINE JURIS ET -OMNIUM MAGISTHATDUM ET SUCCESSIOKE PRUDESTUM. 



L. 2. §, 6. — Pomponius lil>, sing, Enchiriclii, 



« Deinde ex bis legibus , öodem tempore fofe acliones composilae sunt , qui- 

 « bus inter se homines disceptarent ; quas acliones ne populus , prout vel- 

 « let, institueret, certas sollemnesque esse voluerunt : et appeilatur haec 

 « pars juris legis acliones, i. e. legilimae acliones, etc." 



Hislorlae legis aclionum,' quah's significatur h. I., magna lux oborta est e Gaji 

 Comm. IV. 11. (i). Primum, quod ad nominis originem altinet, Gajus ait , eas vel 

 ideo sie appellatas fuisse , quod legibus proditae erant ( 2 ) , vel ideo , quia ipsarum 

 legum verbis accommodatae erant , et ideo immutabiles proinde atque leges observa- 

 bantur. Loquitur Pomponius tanlum de aclionibus ex XII tabularum legibus com» 

 posilis (vid. §.4 sq.), Gajus vero (IV. 24) docet ad novas quoque , quae deincepa 

 lalae sunt leges , eas fuisse conceplas. Quod ad verborum certiludinem et concipien- 

 dae actionis sollemjiiCatem , haec teste Gajo adeo stricte observabantur , ut <« eum , 



qui 



(i) Cf. Zimmern, hist. Juri Rom. priv, Ilt 85 sqq. Schrader in libello ; Jf^as gewinnt Jia 

 B. fl. Geschichte durch Gajus Inst, 



(a) Haec explicat Cons. van Hasselt, in Spec. Jurlii. inaug. de legis actionibus , Gron. iSaS. 

 p. i36 , quasi legerelur: quod pertinebant ad legilima Jura agendi , quod iis conlinebantur e. g^ in« 

 tentiones ex legibus desumlae , proiude quod hae acliones legibus enatae erant. 



