m JOHANNIS WYBRANDI TROMP 



intelligit, quae anlea edicta magistraluutn eilita sunt, juris civilis sciipti fonlom aut spe- 

 ciem dici non posse. Siraililer Gajus de JGtorum responsis Hadriani, non A.u^usli 

 Caesaris respesit couslitulionem ( Cf. I, 7.)« 



Alterum argumenlum afferunt verba : « idilue legis vieem obtinet , qiiamvis fuit quue- 

 (( situm'' Apud Gajum nostrum, ubicumque de scholarum controversiis agilur, verba 

 (jtiaesilum est fruslra quaeres. Aut enim dicit : idqtie maxime placuit S a b i n o et 

 Cassio; alä vero .... idque maxime diversae scholae aucloribas placuit (i); aul 

 ita quaestionis mentionem facit : dissentiunt prudentes : nam Sabinus quidcm , 

 etc. (2); aut denique alio modo diversas opiniones orationi interponit (5). 



Penes quos igilur haec est agitata quaeslio ? Cons. van Loon, qui hunc locum 

 copiose Iraclat (4), quaestionis originem repetens a Tiberii constitutione de comitiis 

 ad Senatum transferendis, j'i«-«« /jenVo« fuisse slatuit , qui quaesiverint ; ipsius autem 

 quaestionis causam repelit ex hominum consueta proclivitate ad antiqua instiluta et 

 aversione a rebus novis. lllud recte: hoc perperam , ut videtur. Nam cur, nisi erat 

 juris aliqua quaeslio, JCti potissimum rerum mutationi se immiscuissent ? quura in ab- 

 surdum tendit suspicari, Gajum commentarios suos de jure civili seribentem , meniio- 

 nem fecisse facti (5J , quod cum jure niliil habebat commune. Controversiam autem 

 non spectasse jus, quo Tiberius comitia e caropo ad patres transtulerit , vel inde col- 

 ligitur, quod hoc non ad privatum sed ad publicum jus pertineret, quod, ut diximus, 

 Gajus in Inslitutionum libris non altingit. 



Restat ergo, ut dicamus quaesitum fuisse de auctorilate SCtorum ante Tiber iura 

 faclorum : quae quacstio spectans jus civile , quum inter diversas scholas agitata non 

 sit , ad JCtorum , fortasse in judiciis adsidentium, responsa pertinuerit, necesse est (6^. 

 Et quoniam hae quaestiones ad usum forensem pertincbant , iis non ficta , quod dispu- 

 laljonis causa in schoüs fieri puluisset, SCta, sed quae revera exstabant, ausam prae- 

 buerunt. 



Dubitationem autem ortam opinor post Tiberii constitutionem , quia ex eo inde tem- 

 pore, potestale senatus admodum aucta , discrimen quoddam rntione juris, quo facta 

 essent, inter SCta antiquiora et recenliora iatercedere facile videri poterat. Neque eti. 



am, 



(1 ) Comm. II. 79. (2) n. io5. 



(b^II. 159, ai8, i\\. in. i33, i6i, 218. IV. 79. n'l. 



(;i ) In Difs. inaiig, , qua continttur coltatio Inst. Justin, cum Gaji Imtit. Veronae inve/itis , 

 inde ab initio usque ad locum de manu, Groning. i823. p. 3o. 



(5) Erat tiiiiuiItuos<i qitcrda de rebus novis conslitutis , nou quaeslio s. juris coutroversia. 



(G ) Probaut haec innumera JCtorum fragmeuta in Digestls , ubi verba quaesitum eit \a fori quaes- 

 tioiiibus coUemuiter a(]bü:<;Dliir. YiU. Bjissuuius in v. giuiesitum et quaerere. 



