RESPONSIO AD QÜAESTIONEM JURIDrCÄ.M. n 



Wtn, 81 rei'pb. Tespicimus inslitula, negari polest, populi solius fursse jus conaere. Sed 

 postquam prebi propria concedi coeperant jura , ipsaque sua habebat comilia , suosque 

 jragislralus, quibus senalus (optimalium) licenliam polerat coercere, omnis sponte mu- 

 tala fuci-it juris consliluendi ratio , necesse est. Quod enim anlea fuisset iniquum , se- 

 «attim sua auctoritale jus constituere posse , quo omnes cives tenerentur, hoc poslea 

 {)Iebi non amplius ita metuendum erat , quiim tribuni plebis , quod plebi dnmnosum 

 fore censebant, quominus perferretur, Tetabant. Contra, ciii non intercedebant , id ta- 

 «ite probare videbantur et tamquam oranium consensu conslilulum vaiebat. Longe tarnen 

 a legis sanclitate dislabat, quod jta sine aliqua legis forendae forma jussisset Senalus, 

 nee tcmere dixit Pomponius, quicquid constituisset , ohsarvabalur, 



§. 47. Ibid. 



«Primus Divus Auguslus, ut major juris auctoritas baberelur , conslituit 

 « ut ex aiJilorilate ejus responderent. Et ex illo tempore peti hoc pro be- 

 « neficio coepit. Et ideo optimns princeps Hadrianus, quum ab eo viri 

 <{ praelorii peterent, ut sibi beeret respondere , rcscripsit iis : hoc non peti, 

 « sed pracs/ari solere, et ideo, si qiii.t fidurJrtm sui haberet , deleclari 

 « se : populo ad respondendum se praepararei." 



Locus esplicatu est difficilis , quoniam prima specie inter se repugnant , quae de 

 Augusti et Hadriani constitutionibus refert JClus. Conalus est Bilderdij kius 

 inendum tollere , voculam ncgativam non ad verbum praeslaii transferendo : quae licet 

 ingeniosa conjectura tarnen evitari posse videlur (i). 



Videamus, quid e Gaji restitutis commenlariis de hoc juris loco innotuerit. Agen» 

 de auctoritale responsorum JCtorum , quibus novissimum locum inter juris scripli par- 

 tes adsignal , mentionem facit rescripti Hadriani, lacet vero de constitutione Au- 

 gusti. Unde coUigo, cum Gajum hanc juris civilis speciem referre ad Uadrianum 

 Imp. , lum Augusti consliiutionem ejus aetatem non fuisse Iransgressam , ita ut vere 

 personalia censenda sint, quae jure peritis tribuit, beneficia. Quod si ita est, sublala 

 videlur difficultas , et Pomponii verba sie sunt explicanda : « Primus singulare illud 

 a resjiondendi jus JCtis concessil Auguslus, ut major juris haberetur auctoritas, 

 « Ex eo auterti tempore (i. e, post August um) peti hoc pro beneßcio coepit" (haec 

 opponunlur superioribus « ut major juris auctoritas haberetur"); « et ideo Hadria- 

 « nus, quum ab eo viri praetorii peterent , ut sibi liceret respondere ^ rescripsit iis, 

 « hoc non peti , sed praestari solere '(respectu scilicet aetatis A u gu s t i , qua hie pet^ndi 



pro' 



(i) Improbavit ean» ampl, Frels, Verh. ovcr het gezag der Uom BegUgel. , p. i8s, colLp. SS.sqq. 



B 2 



