IS JOHA.NNIS WYBRANDI TR.OMP 



intra id fempus , quo elugei-e viium moris esl , antequam virum elugerol , in malri- 

 moniutn collocaverit, Olim luclus lempus erat X mensium ; post constitiitioncm Gra- 

 tiani, Valentiniani et Theodosii ( in I. 2. G. Just, de sec. uiipt. ) annuum. 

 Hinc Jac. Gothofredus ad 1. 1. C. Tlieod. de sec. nupl, pro decem mensibus in ediclo 

 Tribonianum reposuisse lempus intra quod virum elugere moris est censuit ; cujus 

 opinio refellilur iis , quae leguntur in Fragm. Vat. §. 320. 



Quae praeccdunt non plane conveniunt iitroque loco. Pro eo , quod in I. I. est , qui 

 eam, quae in potestate ejus esset, Fragm. Vat. habent qui eam, quam, in polest ate 

 habet , quod ipsum in Edicto quoquc scriptum fuisse puto. Ek laudatis enim verbis qui 

 eam, ^ quam in poleslate habet , junctis seqq. eamve sciens uxorem duxerit , apparet , 

 non tantum patrem , qui collocat filiam , quae maritum non eluxit , sed etiam virum , 

 qui talem feminam uxorem ducit, infamia notari. Unum igitur est objectum mulier, 

 quod, cum ad utrumque subjectum patrem et maritum secundum aeque pertineret , 

 etiam talibus verbis significare voluit Tribonianus, ut nee initio mulieris mentio so- 

 ]ius patris respectu facta videretur , nee in fine solius mariti secundi : quamobrem ab 

 utroque mulieris personam spjunxit, pro qui eam, quam in poleslate habet scribens 

 qui eam, quae itt poleslate ejus esset, et in locum illorum eamve sciens uxorem du- 

 xerit reponens eamve sciens quis uxorem duxerit, 



Pergit praetor : eamve sciens quis uxorem duxerit , non jussu ejus , in cujus poteS'^ 

 ia/e est. Postrema desunt in Cod. Vatic, undc fostasse quis putet ea a Triboniauo 

 (1 esse adjecta. Sed obstat 1. II. J. 4. h. t. , ubi Ulpianus scribit : excusatur, qui jussu 

 tt ejus, in cujus potestate erat , duxerit, et ipse , qui passus est ducere , notatur. Utrum- 

 (( que rede, etc." uude patct hoc placitum ipsi praetor:, non JGtorum interpretationi esse 

 Iribuendum. Aiioquin enim soleut nomina auclorum citare JCli, aut sallem addere ila 

 usu vel interprelatione inualuisse, nisi tarnen ipsi primi sentenliam proferant. — Kursus 

 mirum videri debet in Vat. Fragm, e media periodo liaec majoris momenti verba fuisse 

 deleta , maxime quum pateat ex 1. 12. h. l. , ipsum Paulum ea non intacta praeteriisse. 

 Quid igitur statuendum ? Res forlasse ita explicari potcst : Post edicti verba , quae 

 modo illustrare conali sumus , in Fragm. Vat. praetor ita pergit: « (eamve sciens 

 « uxorem duxerit ) et qui cum , quem i7i jiolestate liaberel , earum quam uxorem du- 

 « cere passus fuerit , quae virum, parenlem , liberosiie suos , uti mos est, non elu- 

 « xerit , quae (quaeve 1. ), cum in parentis sui poleslate 7ion esset, etc." Quum 

 igitur h. locum, initio excepto (et qui — haberet) ob causam mox excitandam, in Di- 

 gesta recipere noluit compilator , et tarnen discrimen , quod ratione poenae irrogandae 

 inlercederet , utrum quis jussu patris, an sua sponte contra cdicium fecisset, non com- 

 memorari non poluerit , videtur Tribonianus ea, quas de palria potestate hie legna« 

 tur, ad priorem edicti partem relulisse, ideoque sqripsisse , ut nunc legitur, 



Ter- 



