RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. ^ 



Terlio loco illum infamia notari ait praetor « qui eum , quem in potestale haheret , 



« eam de qua supra comprehensum est , uxorem ducere passus fuerit" Hie muha 



omissa esse probant ea , quae modo ex Edicto relulimus : et qui eum , quem in potes- 



täte haberet , eai^m quam uxorem ducere passus Juerit , quae virum, pare?tiem, 



liberosve suos , uti mos est , non eluxerit. Causa , cur parentum liberorumque 



luctuä ihenlionem suppresserit Juris architectus , eadem est , ob quam 1. 23. h. t. 



interpolaverit , cujus haec sunt verba: « Parentes et liberi utriusque sexus, nee non 



«et ceteri agnati et eognati secundum pietatis rationem et animi patientiam , prouj 



« quisque voluerit , lugendi sunt; qui aulem eos non eluxil, ?ion notalur infamia." 



Eam legem Triboniani manum redolere jam observavit C u j a ciu s ( i ) , molus auc- 



loritate loci, qui est in Pauli Sent. Kec. I, 21 , 13: « Parentes et filii majores sex. 



« aunis anno lugeri possunt , minores mense , marilus decem mensibus et eognati proxi- 



<( mioris gradus octo ; qui contra fecerit, infamium numero habetur." In eandem sen- 



tenliam descenderunt Noodtiusad h. t. et Schultingius Enarr. §. 4., qui recte 



observarunt , Papinianum in 1. ult. h. t. , cum dicat « exheredatum quoque fili- 



« um luctum habere patris memoriae , placuit, etc, " confirmare laudata Pauli verba. 



Praeterea non puto, si non notaretur infamia ea, quae parentes liberos, cognatosve 



lugere neglexerat , Ulpianum in libro VIII ad Edictura, de bis qui notantur infamia 



dispulantem , monuisse de meris pietatis officiis. Denique deiinito temporis spatio pietas 



non includilur , quod tarnen in 1. 23, ut nunc est, expresse doeetur: « qui autem eos 



« non eluxit , non notalur infamia." Elugere enim est lugere (2) ad finem sive ad 



temporis lege praescripti exilum. Quibus ratiouibus ductus nullus dubito , quin verba 



secundum pietatis rationem et animi patientiam, , prout quisgue voluerit et particu- 



Lam 71071 in 1. 23 a Iriboniano inserta esse statuam, et in 1. 25 h. t. infamiae mentio- 



nem esse suppressam. Nee potuit U 1 p i a n u s scribere prineipium legis II h. t. : lihero- 



rum autem et parentum luctus impedimento Tiupfiis non est.. Nam si is, qui filiuin 



passus fuerit ducere uxorem, quae parentes liberosve non eluxit, infamia notatur (§. 320 



Fr. Vat. ) : nonne muUo magis ipsa muiier, quae nupsit, punienda est? 



Postremo ex ullimis Edicti verbis in §. laud. ; « quae , cum in parentis sui potestale 



« non esset viro mortuo , cum eum mortuum esse sciret , intra id tempus , quo elw 



t, gere virum motis est, nupserit" apparet , Noodtium recte eonjecisse, ejusmodi 



partem edicti in 1. I. h. t. esse omissam , quum ex 1. 11. J. 3. h. t. et 1. 15. C. h. t, 



coDStaret , idem J u s t i n i a n i aevo adhuc viguisse. 



Profliganda restat duplex haec quaestio , an etiam mulieres secundum praetoris edic- . 



l]im lugendae sint > et an yiri ad lugendum teneantur. 



Quod. 

 (I) Obss. XXI. ij. 



( » ) <i Lugere est abstiuere a coumüs, oraamentis, purpura et alba Teste,". Paul. Seat. I, 11, i4i 



D3 



