§0 JOIIANNIS WYBRANDI TROMP : 



Quod ad mulieres, in 1. 23. I. Ulpianus loquilur de parenlibus cl liboi'is ulriugque 

 »exus, Sed quum constat locum illtim ila inlcrpolalum esse, ut non aniplius de jure, 

 quod obtinet , scd de raoribus et pietatis olDciis sermo fiat, quae non minus ralione ma-r 

 tris , qnam palris, filiae quam filii observanda sunt, ambigi nequit , quin si Ulpianui 

 siiigulari numero usus fuerit , Tribonianus amplexus sit ulruinque sexual. Ergo hie 

 locus est dubiae aucloritalis, — Legi 23 1. , ubi tarn matrem quam patrem lugendara esse 

 ab exheredalo legimus, quia liaec minus immulala est , specialiter ratione habila quaes- 

 tionis propositae fides esset habenda, nisi congruentia illa cum Pauli vei'bis supra lau■^ 

 dalis incuriae polius , quam consiiio Triboniani Iribuenda esset; qua factum sit» 

 ut illa idemque et in matre juris est inseruerit , parum cogitans , de quo jure agerc- 

 tnr , sive polius , ob oculos habens luctum illum volunlarium , quo neglecto edicli ta- 

 rnen poena suo tempore non irrogabatur, — Quominus auiem slaluamus mulieres lugen« 

 das fuisse , aliquid facere videtur Paulus, Reo. Sent. §. 13 1., quum dicat : paren-, 

 tes et ßUi majores sex annis anno lugeri possunt ; Alias cerle exciusas hinc colii^ 

 geres. > 



Dubium vero tollitm-, Vat. Fr. §. 321, quam adscribam : « Parentem , inquif (scj 

 « Praetor ). Hie omnes accipe ulriusque sexus ; nam lugendi eos mulieribus moris est. 

 « Quamquam Papinianus libro II Quaeslionum eliam a liberis virilis sexus lugendo* 

 « esse dicat; quod nescio ubi legerit (i). Sed quatenus extendatur parenlum appellatio , 

 « non est definitum apud quemquam. Itaque erunt lugendi etiam ex feminino sexu paren« 

 « tes, Liberos simililer üccipere debemus et nepotes et deinceps ulteriores exemplo pa- 

 renlium." ; 



Paulus igitur ulruraque sexüm lugendum esse aif. Sed addita ratio u nam lugendi 

 « eos mulieribus moris est" non magni est momenli , quia tanlum quod fieri solebat, 

 non vero quod juris, ne quod usu quidem comprobatum est, docel. Itaque ea scrip» 

 sisse videlur cum, ut suam significaret sententiam , tum iraprimis, ut hac opportunilale. 

 alleram quaestionem moveret , an eliam viri lugere deberent , quae erat Papiniani 

 sententia. Hac quaestione obiler memorala , redit ad priorem , ad quam allirmando res« 

 pondet , verbis : « quatenus extendatur parentum appellatio , non est definitum apud 



quem' 



(i) Haec verba Bon sunt negügenda, quum exemplum afferant, JCtos recentlores , quamvis mag!» 

 magisque a summi juris rigore recedereat , et aequitati plus tribuerent, non taniea de piano sustu- 

 lisse, quod legitime coaslitutum aut diuturnis ulenlium moribus comprobatum er.:l. Atque huic eo- 

 rum elegant! antiquitatis studio tribueudum sit , mulla instituta e. g. adrogalionein solemniter cele- 

 brandam , mancipationera , manumissionis ritus , alia , tamdiu in Imperio Romano viguisse , etiarasi 

 moribus populi non amplius apta essent. 



