W JOHANNIS WYBR\NDI TROMP 



Alquc, ul hune locum plane absolvamus, illustrabimus laud. Pauli Tragmcnlum ex 

 Rec. Sent. Conferri cum eo meretur 1. 11. §. 3. h. t, , ubi sub finem legitur: « si quia 

 II (alii: si qua) ergo, post hujusmocii exitum mariti , nuplum se collocaverit , infamia 

 « notabitur." Eodem perlinent haec edicti verba , quae J. 320 laudantur: « quae — 

 « viro mortuo , cum eum morlunm esse sciret, inlra id lempus, quo elugere virum mo- 

 « ris est, nupserit etc." Qiium igilur praetor de sola uxore non lugente cavit, in 

 promptu est dicere in I. I. Dig. voculam quis , personam tantum significantem, positam 

 esse pro speciali qua, idque eo magis, quod cuivis notum est viros se nujytum col/ocare 

 non poluisse ( i ). 



Quae quum ita sint , quid obstat, quominus apud Paulum, qui contra feceril , et 

 mos qui luget , de solis feminis dici statuamus, equidem non video. 



Quamvis igilur viri, neglecto a muliere luolu , variis modis in Edicli poenam inci- 

 dere potueriat , ipsi tamen olim ex mente edicti lugere nou tenebantur. 



T I T, 1 1 r. ' 



1)E PKOCUHATOKIBUS, 



Pluribus hujus liluli locis lueem afferunt reperli jam genuini juris ante- Jus tinian ei 

 fontes, quibus exponitur doctrina de cognitoribus et procuraloribus , quae antea ex 

 Pauli senlentiis , Codice Theodosiano et Pandeclis Justinianeis, aliisque qui- 

 busdam monuraentis, parum accurate hauriri poterat. In üniverso enim juris Justinia- 

 nei corpore cognüoris nomen non legilur, cui , sublalis lunc lemporis omnibus procu- 

 rutores inter et cognitores differentiis , procuratoris nomen subslituerunt compilatores. 

 Nee tamen subito cognitores sustulit Justini anus, sed differentiae illae ex diversa ju- 

 ris civilis et gentium indole naiae paulatim, jam ipsorum JCtorum tempore, eranescere 

 coeperunt. Alque haec causa est, cur nee codex T heodosi an u s ad veram hujus in- 

 stituti naturam cognoscendam , atque Digestorum fragmenta illuslranda , sufficiat. Pau- 

 lus denique in op. laud. locum leviter attingit , ut potius conjecturis ansam praebuisse , 

 quam Universum argumentum e.tplicuisse , dicendus sit. 



ExGaji autem comraenlariis, atque ex JCtorum et Constitutionum fragmenlis e Co- 

 dice Vaticano prolalis, tanla hie locus incremenla cepit , ut singula fere cogniiorum 

 in Digeslis non satis obliterata vestigia agnosci haud magni laboris sit. 



Per- 



(i) Bene observat Noodtius ad h. t., acijuiescendura esse in lectione Cod. Florentini. 



