RESPONSIO AD QÜAESTIOJfEM JURIDICAM. 33 



Pertinent huc: 



L. 1. — ülplanus Lib. 9. ad Edictum, ' 



« Procurator est , qui aliena negotia mandatu domini administrat. §. 1, Pro- 

 « curator autem vel omnium rerum vel unius rei esse polest, constitutus vel 

 « coram vel per nuntiiim Tel per epislolam : quamvis quidam, ut Pompo- 

 « nius libro XXIV scribit , non putent unius frei mandatum suscipientem , 

 « procuratorem esse, etc. §. 2. Usus autem procuratoris perquam necessa - 

 « rius-est. etc. §. 3. Dari autem procurator et absens pptest." 



Hujus fragmenli principium, quamvis definitio illa ülpiani eliam tempore rede se 

 habebat, tamen vel aliunde huc translatum , vel ab ipso Triboniano profeclum pulo. 

 Kam quum in eodem edicti capite ( i ) de cognitore et de procüratore egerit praetor , 

 eliam JGli utrumque ita conjunxerunt , ut prius exponerenl , quae cognilori propria es- 

 seut , deinde cum illo compararent procuratorem (2). Eandem ralionem lenuisse ül- 

 pianum arguunt, quae sequuntur §. 1. « Procurator autem vel omnium rerum vel uni- 

 « US rei esse polest, etc." Nam cognilor ad litem tanlum dabatur, nusquam cerle ejus 

 nisi ad defendeadum vel agendum conslituti mentio fit; et non per nunlium aut epislo- 

 lam, sed ceitis verbis in litem coram adversario substituebatur (3). Scio equidem alie- 

 na negotia mandalo domini administrare , aeque alienum esse a cognitoris muiiere 

 sed si Ulpianus haec discriminis indicandi causa inilio scripsisset , illud autem in al- 

 tera periodo locum habere non posset (4). Tribonianus autem eo consilio princi- 

 pium scripsisse arbilror, ut deleto omni cognitoris vestigio sequentes J^- generalem illam 

 definitionem explicare viderentur. 



Ejusdem legis §. 3»in interpolatam esse credo , quia procuratorem etiam absentem dari 

 posse jam significaverat JCtus, dicens « vel coram vel per nuntium vel per epislolam" 

 cousliluitur. Est autem haec nova dijcrirainis nola a cognitore , cujus conslitutio legi- 

 limis actibus accensetur (5), in quibus praesentia imprimis requiri solebat. Praeterea 

 mire consealiunt Pauli verba in 1. seq. « dummodo certum sit, qui dalus intelligitur 



et 



( I ) Vid, Fragni, 'Vat. §. 3a3 , unde patet in Edicto primum de cognitoribas cautum fuisse. 



( 3 ) Vid Fragra. Vat, Gajus IV. 8a sqq. Paulus, Sent. L a et 3. Cod. Theod. h. t. 



,(S) Gajus IV. 83. 



( 4 ) Voc. autem h. I. ut pleriimque , habere vim adversativam vel hinc patet , quod in §. i. nihil 

 est , quod procuratori cum cognitore commune fuerit. 



(5) Patet hoc vel ex fonnula aiiud Gajura IV. 83. Adde Fragm. Vat, §. 359, ubi docetur cogni-, 

 toris coDstitutlonem non recipere conditionem: coli. 1. ^^ D. de ß. J. i«0 (A) 



£ 



