36 JOHANNIS WYBRANDI TROMP 



cium se extcndcbat, actio ei in eumve dari iioii polerat, nisi in rem siiam dalus essel; 

 luuc enim non tantum vicarius in judicio, sed etiam ante causam in litetn deductam , 

 causae dominus erat , ipsequej satisdare cogebatur : ipsi proiudej et in ipsum judicati quo- 

 que actio erat danda. 



Longe aliter Bucliholtzius op. 1. p. 342 sq, Gaji verba inlerpretatur , quorum 

 sensum , me judice , minime assecutus est. Sic ille: « Praesenlia illa domini coram ad- 

 « vcrsario illud speclabat , ut licet cognitor inlervenirct , ille tarnen pro vero domino ha- 

 (I berelur , et propterea judicati actio ei et in eum daretur. Qiiamvis enim propterea 

 « quod omni« cognitor ipse per se agebat , judicati actio directa quidem cognitori et 

 « ia cognilorem competeret , tarnen ulilis actio, directa penitus sublata , stalim domino 

 « et in dominum dabatur." Gaji igitur loco male intellecto ductus , contendit jure ci- 

 vili actionem cognitori et in eum competere , et propterea etiam in §. 331 quamvis pro 

 quoniam legere jubtt. Conatur autem suam scnten iam defendere ex 1. 7. C. Theod. 

 ti. t ; qiii locus nihil probat. In priore enim cnnslitutionis parte agitur non de judicati 

 actione, sed de causa in litem deducta , nondum vero judicata , si cognitor vel procu- 

 rator forte decedat , i rans ferenda in ipsum causae dominum , non in eorum heredes. In 

 altera parte jubetur , ut , si cognitor vel praeseutis procurator vincal vel vincatur, non 

 cognitori el procuratori vel in eos , sed domino et in eum detur judicati actio, Quae 

 parum aut nihil ad quaestionem praesentem faciunt ; neque enim ex verbis laudatis pa- 

 tet actionem cognitori inque eum antea fuisse datam secune/um instiluti naluram , sed 

 indicant tantum jus , quod obliuuit ante lianc consläutionem , quo tempore , sublatis 

 jam plerisque cognitoris et procuratoris differentiis , non mirum hac quoque in re eo» 

 fuisse adsimilatos, ut , perinde ac procurator et dominus semper in judicio sejuncti fue» 

 rant , sie tractu tempons cognitor quoque et dominus pro diversis personis haberi coe» 

 perint, ideoque cognitori ad exemplum procuratoris actionem judicati dari invaluerit. 

 Alter locus, ad quem provocat, est laud. J, 317, ubi plane contrarium doceri modo 

 vidimus. 



Spontc ex hac Bucliholtzii senlentia , cognitoii competere directam judicati actio» 

 uem , sequitur haec , domino utilem esse dandam , quam duplici argumento munire 

 sludet. Primum (Exe. III. n. 49) affert verba §. 317: « ex edicto perpeluo judicati 

 actionem pi ocuralori et in procuratorem, competere et Iiinc , ait , concludi licet edic» 

 n tum quoque causam fuisse , ei qua cognitore intervenienle judicati actio utilrs domino 

 « et in dominum daretur." Est haec conclusio admodum inepta : qui enim ad rei origi» 

 nem adscendere possumus, nisi prius constet rem ipsam exstitisse : quod erat proban- 

 dum. Et licet praetor multa introduxerit nova , jus tameu honorarium est viva vox ju« 

 ris civilis. — Alterum argumentum petit ex I. 79. D. de verb. obl. , non majoris illud 

 momenti , quum ibi agitur de praeseutis procurator«. Nam falsum est , quod Tir doct. 



p. 349 



