a 



US 



RESPONSIO AD QUAESTIONEM JÜRIDICAM, 



ip. 349 exlr. scribit, locos plerosque , qui de praesentis procuratore verba faciuiit , ii 

 intelligendos esse ac si cognitoris nomen legamus. Docent quidetn Vat. Fiagm. plurib 

 locis JClorum aetale procuratorem praesentis dislinclum fuisse a procuratore absenlii, 

 illumque cognitori esse adsimilatum; sed jure Justinianeo nulla supererat differen- 

 tia inter procuratorem praesentis et absentis , ut nulla ratio cxcogitari possit , quare 

 pro cogni/ore Tribonianus scribere maluisset procuratorem absentis, quam simpli- 

 citer procuratorem. Contra fragmentorum Vaticanorum cum Pandectis collatio doeet 

 nullum fere intercedere descrimen inter praeseniis procuratorem tempore Pandectarum , 

 et procuratorem 1 ustini aneum. 



Hoc igitur mihi persuasum habeo jure antiquo noque cognitori neque in eum datam 

 fuisse , aut dari poluisse judicati aclionf-ra , atque adeo domino , interveniente cogni. 

 tore , non ulilcm , sed directam compcliisso. 



Quod ad procuratorem attinet , de eo i>a Paulus 5.317: «interveniente procura« 

 « tore, judicati actio ex edicto perpetuo ipsi et in ipsum , nnn domino vel in dominum 

 « competit." quod etiam non expresse monitum vel ex iis colligi possit, quae modo di- 

 xit JCtus « quum procurator defensurus intervenit , non dominus , sed procurator judica- 

 lum solvi satisdare compellitur. " Sed quid juris in procuratore praesentis videamus. 

 (I Quouiam praesentis procurator pro cognitore haberi placuit , domino causa cognita ei 

 in eum dabitur actio," ibid. J. 331. Haec autem , actio, quae non ex jure civili ve- 

 nit ( I ) , non directa erat , sed utilis. 



Redeo ad 1. 28. 1., quaesiturus, utrum Ulpianus verbis sicut judicati actio mihi 

 indulgetur tantnm ad praesentis procuratorem respexeri't , an vero significare voluerit, 

 domino semper utilem actionem dandam esse, etiamsi abseus procuratorem constituerit , 

 neque postea liti adfuerit. 



Fieri potest (quod equidem non credo) jam ülpiani aetale in foro receplum fuisse, 

 ut regulariler haec actio utilis domino et in dominum daretur. ^ic censet B u c h h o 1 1. 

 zius (2;. Sed argumentum, quod petit ex 1. 27. h. f. admitli non potest, quoniam 

 ibi de singulari causa , litis Iransferendae agitur , quae translatio quum etiam post in- 

 terposilas stipulationes fieri possit , adjungitur quaestio de actionibiis ex stipuktu orlis. 

 Erat enim paulo ante in eadem lege dictum , si procurator satis accepit et in dominum 

 Judicium Iransfert, verius esse et ex stipulatu actionem in dominum transferri. Quum 

 autem ipao jure haec actio competeret stipulanti , subvenit in hac causa speciali praetor 



da- 



( I ) Jus ciyile tunc tantum domino tribuit judicati actionem , si cognllorem in litein constituit 

 §. 3i7 ), quia tunc ipse agere fingilnr (Gaj. IV. 9?.) 

 (a) In aduot. ad §. 33i. causa cognita, 



E 3 



