'J76 ► JOIIANNIS WYBRANDI TROMP 



incntis haec digeslonim pars maximam parlem conlinelur, aut quorutn saltem ordinem 

 in digereudo secutus fuerit Tribonianus. 



Vcrbis si ceiium petetur non signiflcare praetor mnliii a-elionem , sed generaliter iis 

 respicere videtur ad causae sive contraetus genus , unde oriuntur actiones, qnae com- 

 pelunt, si cerlum debelur , quae actiones sunt cnncliclio , si certum petelur, (in specie 

 sie dictaj^ vd, L. I. de Iritic. ) et condictio Tritiraria. Nimirum, siciit prioribus verbis 

 iiovnm actionum illud genus cogitavit praetor, quo pelimus, non, velut in vindicalione, 

 rem a quovis poasessore , sed a ce?-ia quadam persona nohis obligala , sie deinceps 

 ad liujus generis Iransit speciem , ad condiviionem cerli. 



Dehinc praetor condictionem certi in speeies suas divisit , id est , in condiclioiieni si 

 cerlum petelur et condictionem Triticariam , quanim aulcm quum de ilia sola hoc loco 

 agendum esset , eliam .lertius inscripüonis articulus est de condictione si certum /?e- 

 tetur , ( nam ex sujjerioribus inscripüonis verbis haec subaudienda pulo ; cf, I I. D, 

 f!e Iritic. ) 



Quod autem dixi , praetorem in altera inscriplionis parte (nam de significatione roy 

 de rebus creditis non ila dispularunt viri docti , ) universe spectare contractum ex quo 

 nascitur certi obligatio , hoc probare videtur Paulus, qui , in I. 6. hujus edicli verba 

 expiicans , «certum," inquil , «est, cujus speeies vel quantitas, quae in obligatione 

 « versatur, aut nomine suo, aut ea demonstratione, quae nominis vice fungitur, quah's 

 « quantaque sit, oslenditur," Vocabulum speeies dictum intelligo de omni certa re cre- 

 dita , ad quam petendam datur Triticaria , quantitas autem de pecnnia mutua , quae 

 pelitur condictione si certum petetur. Verum dicat quis, non lantum quantifatis , sed 

 speciei quoque rationem haberi in mului contractu , ideoque haec omnia ad hunc solum 

 referri posse. Concedo; sed si tantum pecuniam creditam (i) cogitasset Paulus, 

 ütrumque vocabulum non sejunxisset particula vel , sed ea conjunctione connexuisset. 

 Verum praeterea idem suadet Ulpianus, qui, 1. 9. pr. h. tit. otramque eerli condic- 

 tionis speciem comprehendens , ( loquitur enim de certi condictione universe, non de 

 actione cujus denominatio est condictio certi;) « certi condictio," inquit, « competit 

 « ex omni causa , ex omni obligatione , ex qua certum petelur , sive ex cerlo contractu 

 « sive ex incerlo." 



Doctiss. vero Noodtius, in erronea versalus opinione , verba inscriplionis si certum 

 petetur, et de condictione idem significare , ideoque de una tantum certi condictione CO« 



(i ) Latiore seil, sensu , ha ut vocabulum pecunJae de oranibus intelligatiir , quae pondere, nuraero, 

 mensura conslant. Nam ait Paulus, 1, a. §. J. de rebus cred.: « Creditum ergo a mutuo differt > 

 « quo genus a specle, uam creditum consistit extra eas res, quae poudere, numero et meosura con* 

 « tinentur." 



