RESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. 81 



Ultima §. verba , nisi , sciens se t<utum exceptione, solverit , alius sunt JCti vel ip» 

 eius compilatoris ; nam Papinianus scripsit : quare hoc quoque repeli poterit, si 

 juis, perpetua exceptione tutus, solverit. 



LIBER XIII. 



T IT. III. 



DE COKDICT. TRITICARIA. 



Ante Gaji commenlarlos reperlos, ( ut ia annot. ad lil. de rebus creditis jarn dixi,) 

 ignotum fuit , quo haec perlineret condictio. Causa inde repelenda , quod viri docti 

 Tersarentur in opinione , ab origine simplicem fuisse cerli condiclioirem , id est , omne» 

 certi condictioues ex uno manasse fönte ( i ). Vidimus autem , Gajum (2) duas me- 

 morare leges , quibus introductae sunt , puta , legem Siliam de cerla pecunia , legem Cal- 

 purmam de omni praeter pecuniam certa re condicenda. Ex bis legibus refert Gajus 

 unam conslitutam esse legis aclionem. Licet igilur duplex esset causarum qualitas , ex 

 quibus antiquitus competebat condictio , eodem tarnen modo res petebatur. 

 , Legis aclionibus abrogalis , et formularum usu a praetore inlroducto , pleraque non 

 absimili modo ad juris antiqui exemplum observata fuisse credo. Quoties enim res ali» 

 .qua certa a persona nobis obb'gata dari operiere conlendebalur , agebatur condiciione 

 certi ( 3 ). Quum autem certum illud vel pecunia esset vel alia res , duplicem praetor 

 induxit formulam generalem ( 4 ) , alteram, qua pecunia certa petelatur, alleram tritica- 

 riam (5). Ad hanc autem utramque generalem formulam aeque referendae sunt omnes spe- 

 ciales condicendi causae , quae abinde lit. IV. libri superioris hactenus expositae sunt. 

 Et hinc ratio petenda , cur hoc demum loco condictio Iriticaria exposita sit. Cum euim 

 tit, de R. C. , sive in ingressu tolius hujus de condictionibus certi tractatus, jam de con- 

 dicXione si certum peletur mentio esset facta, ei necessario omnes subjiciendae eranl cau» 

 aae , ex quibus competcre poterat. Sed quum eaedem causne aeque perlinerenl ad trt- 

 ticariam , lion iteruin de iis Iractandum erat; sed opus tantam fuit, ut, ijoslquam utri- 

 iflue communes causae relatae erant, adderelur, quae esset altera illa jam ab initio ex- 

 «pcclala condictio , qua caeterae cerlae res peterentur. Kam separalim utriusque ralione 



fcx- 



(i ) Cf. Noodtius, ad tit. de rebus Creditis. fa.) IV. 19. (3) L. 9. de R. C. . 



(4) Cf. Ueffler, observ. cap. XIV. (5)L. i. h. liU , 



L 



