168 B. I. GRAT AM A 



clicam disciplinae, locus est seligendus, ut et iis qui in aliis artibus atque 

 disciplinis vitae posuerunt castra, ut et iuvenibus qui tirones nostra sequun- 

 tur Signa, placeat oratio. Hoc in ratione quoque qua argumentum tractas 

 tenendum. Alte quidem et ut oportet a capite, omnia repetenda , sed non 

 nimis accurata subtilitate omnia persequenda. Hoc tandem enitendum, 

 ut ratione et methodo qua tractatur argumentum, omnibus quibus haec res 

 curae cordique , iam appareat , qiiis qualisque sis , pernoscant omnes , tirones 

 adeo nostri, quo modo in disciplinis quas docendi munus iam suscipis, 

 tradendis versaturus sis. 



Jlaecce omnia animo reputanti, visum est verba iam facere de inqui- 

 sitorio principio et accusatoria forma in publicis iudiciis recte distingiiendis. 



Hoc volo, in foro poenali,in causis tractandis criminalibus omnibus, per 

 totum iudicii' cm'sum, inde a limine litis usque ad sententiam executioni 

 mandatam, distinguendum esse inter principium quo regitur, formamque 

 quam induit iudiciorum ordo, illudque unice probandum inquisitorium , 

 hanece accusatoriam. 



Hisce autem non distinctis proponi solet quaestio illa vexatissima : in 

 iudiciis publicis, processus utrum inquisitorius an accusatorius. Nee agi- 

 tatur haec quaestio de iure tantum constituendo , sed et de iure constituto. 

 Agitatur non tantum ab ICtis, non tantum a viris doctis et eruditis, sed 

 a rudibus etiam indoctisque hominibus. Agitatur ore et rostris non tan- 

 tum, sed nostra etiam memoria manibus adeo et armis. 



Omissa autem quam commendo distinctione , quaestio solvi non posse 

 videtur, nee adeo satis perspici, quid sibi velint diversarum partium asser- 

 tores. In tali, tanta, tam vexata quaestione omissa distinctio necessaria , con- 

 fusio eorpm quae separanda erant , nocere debuit magnopere, reque vera nocuit. 



Ita cum paucos ante hos annos vicina in Germania clamarent omnes 

 processum inquisitorium in iudiciis publicis penitus esse abrogandum, eique 

 processum accusatorium substituendum, pro populari clamore satis bene 

 satisque accurate quid sibi vellent perspiciebant. Frocedendi methodo, 

 qualem in Germania, populo ut ita dicam e curia et foro educto, undique 

 conflaverant ICti, substituere volebant processum, qualis in Franco-Gallia et 

 Anglia obtinebat. Et bonitate naturae ducti satis bene quod sibi pro- 

 posuerant, assecuti sunt. Accuratiores notiones, iustae distinctiones a ICtis 



