ORATIO, 169 



sperandae fuissent. Eorum erat iuris praesentem conditionem melius quam 

 populäres pernosse, latentia quae hos fugiunt principia teuere, praesentem 

 inprimis populi conditionem utilitatem necessitatem perspicere. Sic edocti, 

 ubi iam iuris conditio mutanda emendandaque esset, praeire monstrare 

 viam, saxa syrtesque quae evitandae indicare potuissent et debuissent. Sed, 

 elieu ! dicere fere pudet , hie nostra aetate populo defuerunt ICti. Signa 

 quae ipsis efferenda fuissent, ab aliis elata fere secuti sunt. Nee nostro- 

 rum hie moror gregem sed principes nostra in disciplina viros. Ut alios 

 taceam , Mittermaier , Zachariae , qui per tot annos in disciplinae nostrae 

 fere omnibus partibus primum tenuerunt locum, quorum inprimis tunc 

 temporis tanta auctoritas, nil fere praeter populärem vulgaremque monue- 

 runt sapientiam. Solus fere Köstlin, qui unus probavit omnium quid, 

 quantum, quäle et in brevissima vita et infirma valetudine praestari posset, 

 opiniorum popularium fluctibus egregie restitit. Nee tarnen et hie istarum 

 opiniorum laqueis, quibus et ipse obstrictus erat, prorsus se exuere potuit. 



Iam autem hoc ultimis hisce annis in Germania intelligi coeptum. 

 Instituta iurisque placita tunc temporis sancita, quibus si non per saecula 

 at saltem per decennia laborabit Germania , opinionibus istis popularibus , 

 ipsi Germaniae ICti accepta referunt. Ex omnibus unum hie citare sufR- 

 ciat auctorem Planck, virum subtilissimi ingenii, accuratissimae doctrinae. 



Neque accuratiores hac de re apudnos, apud Anglos, apud Franco-Gallos 

 inveneris opiniones. Nam et apud hos, etsi non manu armisque nee 

 adeo tantis animis, quia hi populi nunquam sibi prorsus eripi passi sunt , 

 quae Germanis erant recuperanda, eadem saepenumero agitata est quaestio. 

 Saepius etiam quamvis non diserte proponatur, hac de re agitur. Nam 

 longe lateque profecto res serpit, et subest ista quaestio omnibus fere dixerim 

 caeteris, quae in disciplina de iudicüs pubhcis agitantur. 



Praecipua illarum minus accuratarum opinionum causa in ipso quaerenda 

 videtur modo , quo vulgo quaestio proponitur. Aiunt enim , visne tu 

 processum inquisitorium an accusatorium ? Est autem hoc vitiosum et 

 captiosum disputandi genus. Primum demonstrandum fuisset revera alter- 

 utrum eligi debere , revera tertium non dari. Hoc autem demonstrari opor- 

 tuisse saepius ne cogitatum quidem fuisse videtur. Si tarnen semel dilemma 

 illud admiseris, si non audacter te hac ratione circumscribi noUe affirmaveris, 



22 



