172 B. I. GRATAMA 



ovdo iudiciorum privatorum non discrepet fere ab eo, quo cetera utitur 

 Germania. 



Alia omnia in publicis usu veniunt iudiciis. In iis res non agitur pri- 

 vata sed publica. Poena delicti sumenda privati laesi non interest, sed 

 omnium, reipublicae civitatisque. Poena enim non est rei persecutio, non 

 damni dati resarcitio , sed iuris violati idealis vindicatio. Hac , quamvis 

 ipsius natura non perSpiciatur , carere non potest, nee unquam caruit 

 humani generis vitae coniunctio. Et quo magis haec coniunctio iure ordi- 

 natur, quo magis crescit reipublicae magistratuumque auctoritas, eo magis 

 haec poenae perspicitur natura, si non perspicitur sentitur tarnen, et si 

 non sentitur in vitae usu saltem apparet, viraque exserit suam. 



Si omnium , non singulorum qui sunt laesi , interest idealis ista iuris 

 vindicatio, quam poenam vocamus, privatorum arbitrio permitti non potest 

 eius persecutio. Privati enim iniuriam non persequentes vel tergiversantes 

 vel praevaricantes , omnium laederent iura. Si humani generis vitae con- 

 iunctio nunquam poenis, ideali ista iuris vindicatione , caruit, nee defuit 

 unquam privatorum arbitrii poenarum in persecutione coercitio quaedam 

 saltem et circumscriptio. 



Privatorum autem in persequendo arbitrium si iudiciis proprium est 

 privatis , omne coercitionis circumscriptionisque vestigium alii, diverse prorsus 

 principio tribuendum. Hoc principium, quo latius serpente illud arbitrium 

 in dies magis coercetur toUiturque tandem , recte inquisitorium principium 

 mihi vocare videor. 



Hoc principium igitur cum vera poenae delictique natura cohaeret. Si 

 delicta puniri omnium interest, privatorum arbitrio hoc relinqui non potest. 



Iuvenil! autem omnium populorum aetate confunduntur saepe, nee distin- 

 guuntur multa, quae virili aetate, quae a nobis seiungi, divelli adeo solent. 



Confunduntur sie humana et divina, publica et privata, res publicae 

 administrandae gerendaeque , leges ferendae, iura reddenda. 



Cumque nulla fere vel minuta esset reipublicae auctoritas, omnia quae 

 non ad singulos singulasque familias spectabant, ad Divinum referebant 

 numen. Delicti et poenae vera natura per saecula nonnisi in flagitiis illis 

 apparet, quae directo contra divinum numen committi videbantur. Cum 

 notio civitatis, miiversitatis ab hominibus conditae et singulis tarnen etiam 



