174 B. I. GRATAMA 



Illud autem ipsum non tantum laesos , sed quemvis de populo reum 

 deferre possc, nonne hoc etiam arguit crimina non ad laesos tantum, sed 

 ad omnes pertinere, nonne accusatione omnibus civibus pcrmissa, ignaviae 

 incuriaeque laesorupi medetur aliorum alacritas? 



Quid quod Romae in quaestionibus perpetuis saecula ante quam in iudi- 

 ciis privatis, testibus citatis obligatio sistendi erat imposita? quid quod 

 lege a praetore accepta accusator ex adversarii domo etiam probationes sibi 

 edi , Codices adeo expensi et accepti sibi exhiberi , postulare poterat. 



Quid? confessi in iudicio privato pro damnatis habentur. Secum fert hoc 

 iudicii privati natura, non Romanum institutum. Quae reus confitetur, de 

 hisce iudici nil pronuntiandum. In publicis autem iudiciis et Romae ad- 

 versus confessos causa dicenda. Apud nos confessio quamvis probationum 

 regina recte dicatur, tarnen iudici in confessionis veritatem inquirendum. 

 Apud Anglos ceterosque populos qui Anglico utuntur iure , magistratus reo 

 confitenti, si de confessionis veritate dubitatur, suadet ut confessionem 

 retractet. 



Eandem refert naturam diversitas regularum, quae in causis civilibus 

 et criminalibus litis contestationem , forum competens, magistratusque offi- 

 cium definiunt. 



Cum V. g. apud nos, quae litis contestatione in iudicium sunt deducta 

 minui et mutari, non permutari et augeri possunt in iudiciis privatis; 

 in publicis iudiciis dummodo idem maneat actus, quo crimen perficeretur 

 variari potest, adiici adeo quibus crimen aggravatur. 



In causis civilibus rei forum sequitur actor, et nisi singularibus in 

 causis vel rei sitae vel contractus vel solutionis forum hocce domicilii 

 forum excipit. In criminalibus delicti commissi forum primum locum 

 occupat, et ubi adeo reus reperiri potest accusari permittitur. 



Quod autem ad iudicis officium attinet, quae ipsi producit accusator 

 diiudicare debet et condemnare si ipsi de rei culpa constiterit ; sed apud 

 nos Franco-Gallos et Germanos absolvere ei non licet , nisi sibi persuasura 

 habeat ampliando novasque afferendo probationes, dubia quae remanent 

 toUi non posse. 



Cum porro in iudiciis privatis tritum sit illud proverbium ne ultra petita 

 iudex, poenam etsi multo graviorem quam fuit postulatum, si sibi ita 



