ORATIO. 175 



videtur pronuntiat. Dummodo actus quo crimen perficitur idein maneat, 

 res et facta circumstantia adiiciendo vel demendo , alius criminis generis adeo 

 condemnare potest , quam cuius accusatus erat reus. Sed hac in re apud nos , 

 iuris placito singulari de quo valet quod dicitur : non omnium quae a maio- 

 ribus instituta sunt ratio reddi potest, iudex gravioris eiusdem criminis 

 speciei condemnare non potest, nisi accusator ea, quae lite contestata sunt 

 comprehensa, auxerit. 



In Anglia qua nulla in regione fere accuratius ordo iudiciorum definitur 

 servaturque, peculiaribus legibus quid hac in re iuratis liceat praescriptum. 

 Sic furti accusatum doli , violatae fidei vel fraudis erga creditores condemnari 

 posse diserte sancitum. In eadem illa accurata subtilique ordinis iudicio- 

 rum observantia ne eo res perduceretur , ut qui in minimo errasset, litem 

 perderet, peculiaribus statutis, quae Statutes of yeofails dicuntur, cautum 

 qui et qua ratione lapsus et errores emendari possunt. Et haecce quoque 

 statuta multa emendari permittunt in causis criminalibus , quorum in 

 civilibus in integrum restitutio frustra petitur. 



ßeos denique condemnatos in carcerem coniici, ibique publicis ali sum- 

 tibus, maximo est argumento crimina puniri non singulorura sed omnium 

 interesse intelligi. Non magis hoc nostris in regionibus usu venit, quam 

 in iis regionibus, quae Anglico utuntur iure. In his etiam regionibus 

 accusatoribus plerumque litis impensae, quae a reis recuperari non possunt, 

 e publico restituuntur. 



Sed quid plura. Evicisse mihi videor, omni aetate, apud omnes populos 

 inquisitorio principio iudicia publica nee caruisse nee carere potuisse. Sed 

 fines quibus circumscribitur varie reguntur, varieque regundi pro moribus, 

 consuetudinibus , praesenti conditione , suaque cuiusque gentis indole. 

 lam videamus de forma. 



Quae forma accusatoria sit dicenda iam indicavi. Est forma quam refe- 

 runt iudicia privata. Ut in his actor quae sua interest , sie in illis accusator 

 poenam persequitur. Iudex non agit, secum tantum agendi potestatem 

 facit. Coram eo , ut in iudiciis privatis actor et reus , sie in publicis accu- 

 sator et reus diversas sustinent partes. Ipse tantum de iis quae sibi 

 probata sunt pronuntiat. 



Inquisitoria forma crimina vindicantur si sua sponte, nuUo postulante 



