178 B. I. GRATAMA 



fatis , praesenti conditione. Quae cum his non consentiunt introduci fortasse 

 possunt, diu stare nequeunt. Quaeque hacc postulant flagitant, iis resisti 

 non potest. Hie coercita repressaque, illic maiori etiam vi prorumpunt. 

 Quae prorumpunt mitigari, quae irrumpunt maturari vel retardari tantum 

 possunt. Et* hoc magnorum fortasse et prudentium est civium , principum , 

 legislatorum. 



Supererat ex historia iudiciorum publicorum ordinis haecce omnia illu- 

 strare , magis magisque etiam explicare , pro varia popuiorum indole , fatis , 

 praesenti conditione variare modum rationemque, quibus hac in re iura 

 omnium et singulorum concilientur , principium quod spirent, formamque 

 quam induant iudicia. Romanorum erant persequenda instituta. Indican- 

 dum erat omnium Germanicae stirpis gentium indoli nescio quid proprium 

 quasi et insitum , quo bonitate naturae ductae in iudiciis publicis , singulari 

 felicitate formam inter et principium distinxerint. Ostendendum erat , qua 

 ratione a communi illo iuris Germanici fönte deflexiAngii, Galli, Germani, 

 vel singulorum vel omnium iuri, vel inquisitorio principio vel accusatoriae 

 formae plus aequo tribuerint, iamque ad communem illum fontem, nostra 

 inprimis patrumque memoria, redierint redeantve. Demonstrandum erat in 

 pluribus patriae nostrae et Helvetiae regionibus maiorum semper stetisse 

 integra instituta. Docendum erat haecce in patria nostra introductis legibus 

 Gallicis non fuisse eversa, sed contra, pro mutata populi praesenti condi- 

 tione , utilitate , necessitate fere fuisse emendata , et hanc fuisse veram cau- 

 sam, qua tamdiu, cum iam a vi et armis esset cessatum, Gallicae leges hie 

 vigere potuerint, quaque cum iam Gallorum ius patriae exciperent leges, 

 pauea tantum sint mutata. Indicandum tandem ea omnia, quae tunc fue- 

 runt mutata, coercitum iudicis ad causas instrucndas delegati arbitrium, 

 abrogatam quae privatis permittebatur , criminum si non accusationem at 

 saltem in iudicium deductionem , esse institutorum quae iam apud maiores 

 floruerant, et restaurationem et pro mutata populi conditione emendationem. 



Sed iam urget tempus , adque finem properandum. Omittenda igitur 

 haec omnia, quae altius inquirendi latiusque exponendi commilitonibus in 

 scholis non deerit opportunitas. 



Iam enim pro argumenti ratione quae dicta sunt sufficere videntur. 

 Evicisse mihi videor non recte quaestionera vulgo proponi , processus utrum 



i 



