198 0. VAN REES 



meent dat doel door een doortastenden maatregel nog sneller te kunnen 

 bereiken. Ook gedurende den krijg had Filips II de koopvaarders zijner 

 weerspanuige Nederlandsche onderdanen in zijne havens blijven dulden, 

 ten einde Spauje en Portugal niet van een voordeeligen en bijkans onmis- 

 baren handelstak te berooven. Naauwelijks heeft Fimps III den troon 

 beklommen , of hij besluit aan alle gemeeuschap met de oproerlingeu een 

 einde te maken. Oaverwachts worden hunne schepen verbeurd verklaard, 

 hunne matrozen aan de roeibanken der Spaansche galleijen vastgeketend. 

 Thans, meende men, zouden de Hollanders en Zeeuwen , van een hunner 

 belangrijkste middelen van bestaan beroofd, wel verpligt zijn cm genade 

 te smeeken. Doch de uitkomst bespotte de fijne berekening. In den 

 waan , dat hij het doodvonnis van den Nederlandschen handel ondertee- 

 kende, had Filips III intcgeudeel aan de welvaart zijner eigene onder- 

 danen den genadeslag gegeven. Van de Spaansche kusten verdreveu, 

 zochten onze voorouders zelven in Indie de kostbare waren op, die zij 

 voor hunne vrachtvaart noodig hadden. De Stapel der specerijen verplaatste 

 zieh van Lissabon naar Amsterdam, en terwijl het Spaansche schiereiland 

 meer en meer in magteloosheid wegzonk, nam de Repubhek der Vereenigde 

 Nederlanden niet slechts eene eervolle plaats onder de groote mogendheden 

 in, maar verhief zieh ook tot een trap van welvaart en beschaving, die 

 destijds door weinig landstreken bereikt was en nergens overtroffen werd. 



Hoezeer wäre het te wenschen geweest , G. T. , dat de oorzaken , waaraan 

 ons vaderland zijn aanvankelijkeu bloei te danken had, steeds en in elk 

 opzigt door onze voorouders als de wäre beginselen der volkswelvaart waren 

 beschouwd geworden. Doch het kau niet bevreemden, dat ook zij toi be- 

 taalden aan de zvvakheid der menschelijke natuur en door den geest der 

 eeuw, die alle natien medesleepte, op eenen dwaalweg werden gebragt. 



Het is eene natuurlijke en toch zeer groote dwahng, dat rijkdom hoofd- 

 zakelijk, zoo niet uitsluitend, in het bezit van goud en zilver bestaat, en 

 dat een volk des te welvarender wordt, naarmate de edele metalen er zieh 

 in grootere hoeveelheid opeen lioopen. Reeds in de middeleeuwen was men 

 begonnen op dezen bedriegelijken grondslag politieke stelsels te bouwen. 

 Goud en zilver uit te voeren , werd herhaaldelijk verboden en dikwerf met 



