REDEV GERING. 199 



landverraad gelijk gesteld. De ontdekking van Amerika, waardoor de goiid- 

 dorst ZOO sterk geprikkeld en tevens zoo ruimsclioots bevredigd werd, 

 schenk nieuw voedsel aan de reeds algemeeu aangenomene leer. Men 

 schatte de kolonien aanvankelijk slechts naar de hoeveelheid edel metaal, 

 die zij konden opbrengen. De praktijk scheen echter weldra de theorie te 

 logenstrafFen. Immers ondervond men dat overzeesche bezittingen ook längs 

 een anderen weg den bloei van het moederland kunnen bevorderen. In 

 den Oost-Indischen archipel werden geen goud- of zilvermijnen aangetrof- 

 fen, en toch hadden zoowel de Portugezen als de Nederlanders hmme 

 goudstukken volgaarne veil voor de geurige voortbrengselen der tropische 

 gewesten. Naauwelijks was deze tegenstrijdigheid opgeraerkt, of de we- 

 tenschap had eene schijnbaar voldoeude oplossing gevonden. Immers scheen 

 het zonneklaar te zijn, dat men diergelijke waren alleen kocht, om ze weder 

 met winst te verkoopen. De aanvankelijke opoffering werd derhalve later 

 ruimschoots vergoed, en het slot van elke voordeelige handelsonderneming 

 was altijd eene vermeerdering van het geldelijk vermögen der natie. Zoo 

 ontstond het zoogenaamde mercantiele stelsel, eene uit onvolledige waar- 

 neming ontsprotene leer, en zelve de vruchtbare nioeder van vele en ge- 

 vaarlijke dwaUngen. Want als de edele metalen den eenigen waren rijk- 

 dom uitmaken, dan kan het eene land, wanneer het althans geen goud- 

 of zilvermijnen bezit, niet in welvaart toenemen dan ten koste der overige; 

 dan moet elke natie trachten zieh volkomen van anderen onafhankelijk en 

 daarentegen velen aan zieh cijnsbaar te maken; dan is de handel geen 

 vrije ruiling, waarbij beide partijen winnen, maar een strijdperk van tegen 

 elkander botsende belangen, waarin elk door list of geweld zijn voordeel 

 najaagt. Voorzeker behoef ik u niet te herinneren, G. T., welk eene ge- 

 wigtige rol de handelstraktaten sedert het einde der zestiende eeuw in de 

 geschiedenis van Europa hebben gespeeld , hoe dikwerf ijverzucht en han- 

 delsnijd tot bloedige oorlogen hebben geleid, en welke schatten tot verkrij- 

 ging en handhaving van monopolieregten verspild zijn. Want ook het 

 streven naar monopolie is ten naauwste met het mercantiele stelsel verbün- 

 den. Wanneer elk volk zijne belangen van die der overige afscheidt, en 

 meent zieh alleen te hunnen koste te kunnen bevoordeelen, dan is het 

 natuurlijk, dat elke nijverheidstak op hare beurt boven andere bevoorregt 



^ 



