R E D E V E R I N G. 207 



baatzucht aan de handhaving van uitsluitende handelsvoorregteu is opge- 

 offerd. Denkt aan de stelselmatige belemmeringen , waardoor overal de 

 vestiging van kolonisten bemoeijelijkt en verhinderd werd, opdat de be- 

 windhebbers op hunnen weg geen lastige mededingers zouden outmoeten, 

 en van hun oppermagtig beheer geen rekenschap aan vrije Nederlanders 

 zouden belioeven af te leggen. En wat zijn de gevolgen dier kortzigtige 

 politiek geweest? Welke vruchten hebben de ontzettende kapitalen afge- 

 worpen , door de beide compagnien tot handhaving van haar monopolie , 

 zoowel tegen landgenooten als vreemdelingen , besteed ? Reeds op het 

 laatst der zeventiende eeuw waren zoowel het rijke maar verwaarloosde 

 Brazilie als het niet minder belangrijke Nieuw-Nederland ten gevolge van 

 een verkeerd koloniaal bestuur voor ons verloren gegaan. Nog lang daarna 

 bleef de Oost-Indische compagnie , gelukkiger dan hare West-Indische 

 zuster, het uitwendige aanzien eener krachtvoUe gezondheid behouden: 

 doch reeds ondermijnde een langzame tering haar schijnbaren bloei. Tot 

 behoud van haar monopolie allengskens genoopt om. het grootste gedeelte 

 van den Oost-Indischen archipel als met eene dubbele linie van tolbeambten 

 en krijgsUeden af te sluiten , werd zij meer en raeer met een last van 

 schulden bezwaard, die door geen evenredige winsten werden opgewogen. 

 Niettemin bleef zij hardnekkig vasthouden aan de oude beginselen en sloeg 

 met noodlottige verblinding elke waarschuwing in den wind. Eindelijk, 

 in het laatst der vorige eeuw, door den nood gedwongen aan 's lands 

 regering geldelijke ondersteuning te vragen, kon zij haar inwendig verval 

 niet langer verheelen. Het bleek toen dat zij de ruime uitdeelingen , 

 waardoor zij de natie had misleid, reeds geruimen tijd geenszins met de 

 vruchten van hären handel maar met de aanzienlijke kapitalen bestreden 

 had, die zij tot handhaving van haar crediet had opgenomen, en dat haar 

 schijnbare bloei slechts een kunstig blanketsel was geweest, waarmede zij 

 haar waren toestand voor aller oogen had weten te verbergen. 



Noch haar noch der West- Indische compagnie had het echter aan wij- 

 zen raad ontbroken. Reeds voordat de eerste was opgerigt, had Willem 

 UssELiNcx, een der meest ervarene en schrandere kooplieden van zijnen 

 tijd, in een hoogst belangrijk geschrift op het voordeel gewezen, hetwelk 

 geregelde handelsbetrekkingen met nijvere kolonisten konden aanbrengen, 



