208 0. V A N R E E S 



en uit dien hoofde aangeraden niet slecbts de beschaving der Amerikaan- 

 sche inboorliugen ter harte te nemen, maar ook de toeneming eener wel- 

 varende bevolking door alle daarvoor geschikte middelen te bevorderen >). 

 Maar noch de West-Indische noch de Oost-Indische compagnie wilde er 

 van hooren , om zieh tevreden te stellen met de vruchten van eeii vrij han- 

 delsverkeer. De kostbare voortbrengselen der overzeesche gewesten bij 

 uitsluiting in bare magt te krijgen en daardoor in staat te zijn, van de 

 Em-opesche verbruikers een bovenmatigen prijs te eiseben: zietdaar het 

 droombeeld, dat beiden voor oogen zweefde en dat zij voortdurend hebben 

 nagejaagd. Toen omstreeks het midden der zeventiende eeuw de snelle 

 ontwikkebng en uitbreiding der Engeische volkplantingen in Noord-Amerika 

 bij de verspreide Hollandsche kolonisten aldaar ernstige bezorgdheid voor 

 "hunne veiligheid en vrijheid deden ontstaan, en zij herhaaldelijk bij de 

 bewindhebbers der West-Indische compagnie op vrijheid van arbeid, aan- 

 deel aan het bestuur en bevordering van landverhuizing aandrongen , als 

 de eenige middelen om den ondergang van het kwijnende Nieuw-Neder- 

 land te voorkomen, hadden zieh ook reeds in het moederland onderschei- 

 dene stemmen ten gunste eener meer vrijzinnige koloniale politiek verheven. 

 In scherpe bewoordiugen gispte de bekwame scheepskapitein David Pie- 

 TERSz. DE Vries in de merkwaardige beschrijving zijner avontuurlijke 

 reizen de onverantwoordelijke en dikwerf trouwelooze handelwijze der West- 

 Indische compagnie, die hij door eigen ervaring had leeren kennen. De 

 voordeelen, aan het bezit van bloeijende landbouwkolonien verbonden, 

 werden tevens door hem in een helder licht gesteld. Omstreeks denzelfden 

 tijd werden door een onbekend schrijver beginselen verkondigd , die zelfs 

 in onze dagen nog met hevigen tegenstand te kampen hebben. Hij leerde 

 dat kolonien alleen tijdelijk tot uitsluitend verkeer met het moederland 

 verpligt mögen worden ; dat zelfregering en handelsvrijheid onmisbare 

 vereischten zijn voor hären bloei, en dat het moederland zijne eigene 

 belangen miskent, door hare ontwikkeling en beschaving tegen te houden ^j. 



•) Van Meteren, f. 593. 



') üeacldedeiiis der Nederlandsche volkplanlivr/en in Noord-Amerika, lesckouwd ml het 

 oogpunt der Moniale poliliek , door M'. 0. van Eees, 1855, bl. 146 vv. 



