210 O. VAW R E E S 



vorstin of, juister welligt, als eene eerlooze bankroetierster ten gravc daal- 

 de, en aan het vaderland eene schuld van tachtig millioenen benevens hat 

 drukkende beheer van kolonien achterliet, wier onkosten reeds sedert eene 

 reeks van jaren geenszins door hare opbrengst waren geevenaard. 



Mijne taak , G. T. , spoedt ten einde. Reeds ben ik met dit overzigt 

 ouze dagen genaderd; doch hoewel ik slechts de hoofdpunten van de 

 staathuishoudkundige geschiedenis der Republiek kou aanstippeu , hoop ik 

 u overtuigd te hebben , dat onze schoone en rijke historie ook iiit een 

 oeconomisch oogpunt hooge waarde heeft. Wauneer wij haar raadplegen , 

 dan klinkt ons uit het verleden eene ernstige vermaning tegen, om vrijheid 

 van handel en nijverheid als den besten grondslag onzer welvaart te be- 

 schouwen , en ons voor de klippen te wachten , waarop onze voorouders , 

 door den Sirenenzang van monopolievoordeelen onweerstaanbaar aangetrok- 

 ken, schipbreuk hebben geleden. O, mögt die waarschuwende steni van 

 het voorgeslacht steeds gehoord en ter harte genomen worden ! 



Het was het begin van een rampspoedigen tijd voor ons vaderland, 

 toen de Oost-Tndische compagnie in het jaar 1798 werd opgeheven. Ten 

 gevolge van den oorlog met Engeland weldra van het verkeer met al hun- 

 ne buitenlandsche bezitingen verstoken, door Frankrijk overheerscht en 

 uitgeplunderd , en eindelijk niet slechts van hunne nationale onafhanke- 

 lijkheid maar van bijkans alle brennen van bestaan beroofd, schenen onze 

 vaderen niets anders dan den volslagen ondergang van vrijheid en welvaart 

 te kunnen verwachten. Reeds schilderden de dichters in huiveringwek- 

 kende bewoordingen den dag, waarop de laatste telg der Bataven in de 

 weder door zee en stroomen ingenomene landstreken te vergeefs de plaats 

 zou zoeken, waar zijne voorzaten geleefd en voor 'slands vrijheid gestreden 

 hadden. Doch eene betere toekomst was voor ons vaderland weggelegd. 

 De jaren van druk waren tevens jaren van opregte verbroedering tusschen 

 de voormalige staatspartijen , van ernstige opwekking tot verlichte vader- 

 landsliefde, van onmisbare voorbereiding tot een doelmatiger en krachtiger 

 staatsbestuur. Nog voordat de troepen der verbondene mogendheden in 

 het jaar 1813 Nederland binnentrokkeu , hadden onze vaderen reeds door 

 eigene krachtsinspanning een groot gedeelte van den vaderlandschen bodem 



