REDEVOERING. 213 



het algemeene welzijn zijne rekening vindt, zou zulk een snelle en vol- 

 komene zegepraal echter bijkans onbegrijpelijk zijii, indien de staathuis- 

 houdkuade zieh uitsluitend van hare stofFelijke zijde, als een middel tot 

 bevordering van bloot materieele welvaart, kon aanbevelen. Doch het is 

 haar bijzonder voorregt, G. T. , niet slechts met de laagste maar ook met 

 de hoogste wetten der menschehjke natuur in de naauwste betrekkiug te 

 staan, en zoowel aan godsdienst en zedeUjkheid als aan Staats- en volken- 

 regt den krachtigsten steun te verleenen. Reeds achttienhonderd jaren 

 geleden werd door Christus de verhevene waarheid verkondigd, dat alle 

 menschen kinderen zijn van denzelfden Hemelschen Vader, geschapen naar 

 Zijn beeld en tot volkomene ontwikkeliug van hun onsterfelijken geest ge- 

 roepen. Welke gevolgtrekking is eenvoudiger en natuurlijker dan deze, 

 dat allen geregtigd zijn tot het vrije gebruik der krachten en Vermögens, 

 die hun door God tot vervulling hunner aardsche behoeften en tot berei- 

 king hunner bestemming voor de eeuwigheid geschonken zijn? Toch 

 bleef de slavernij in hare afschuvvelijkste gedaaute in de volkplantingen 

 der meest beschaafde natien die verhevene waarheid als in het aangezigt 

 slaan, en werd hare afschaffing door geen regering in ernstige overweging 

 genomen, voordat het bewijs geleverd was, dat de gruwelijke verkrachting 

 der persoonlijkheid, die met slavenhandel en slavenarbeid gepaard gaat, 

 niet slechts de ziel beiden van den meester en den slaaf verpest, maar ook 

 voor de materieele welvaart op den duur vergiftige vruchten draagt. Vraagt" 

 men aan de staathuishoudkunde naar den weg om rijk te worden of zieh 

 althans tegen armoede te vrijwaren: haar antwoord is eene aansporing tot 

 arbeidzaamheid en spaarzaamheid, tot matigheid en zelfbeheersching. Krach- 

 tig Word het regt van eigendom, als de onmisbare voorwaarde tot ontwik- 

 keling der welvaart, door haar gehandhaafd en zoowel tegen socialisme als 

 tegen communisme verdedigd. Zonder zieh met godsdienststelsels in te 

 laten , leert zij als op elke bladzijde harer geschiedenis , dat geloofsdwang 

 en onverdraagzaamheid ook aan het stoifelijke welzijn eener natie knagen. 

 Terwijl zij hare leerstellingen en voorschriften op de zelfliefde doet rüsten , 

 als de krachtigste drijfveer van het menschelijk gemoed, stelt zij tevens 

 de schoone natuurwet in een helder licht, volgens welke ieder door de 

 behartiging van zijn eigen belang gedreven wordt om met de bijzondere 



