214 0. V A w R E E S 



Vermögens, die hem geschonken zijn, het algemeene welzija te bevorderen. 

 Over welk onderwerp zij ook geraadpleegd möge worden, steeds stemmen 

 hare lessen volkomen met de eenvoudige maar beteekenisvolle zedewet 

 overeen, waarin de Christen al zijne pligten jegens de maatschappij za- 

 menvat : opregte en verlichte liefde tot den naaste. Stelt zij zieh tot taak , 

 de oorzaken van het pauperisme op te sporen, dan brengt zij nieuwe be- 

 wijzen aan den dag tot bevestiging der waarheid, dat een betere toestand 

 der maatschappij niet alleen en zelfs niet voornamelijk van regeringsvormen 

 en regeringsmaatregelen , maar vooral van zedelijken vooruitgang, van 

 ernstigen en volhardenden strijd tegen zonde en dwaling te wachten is. 

 Wie kan de heilrijke vruchten berekenen, welke zij voor de ontwikkeling 

 van het volkenregt zal dragen, door de overtuiging te vestigen, dat de 

 stoffelijke belangen der onderscheidene natien niet vijandig tegen elkander 

 overstaan, maar dat de welvaart van het eene land onafscheidelijk met 

 die der overige verbonden is? En wanneer zij op eerbiediging van de 

 natuurlijke , uit den aard van den mensch en de zamenleving voortspruitende 

 wetten dringt, die de voortbrenging en verdeeling der goederen regelen; 

 wanneer zij naast de handhaving van veiligheid en regt, vrijheid van ar- 

 beid vordert en vrijheid van mededinging; wanneer zij tegen elke wille- 

 keurige regeling van haudel en nijverheid met nadi'uk hare stem verheft : 

 mag zij dan geen krachtige bondgenoote heeten der regtmatige zucht naar 

 burgerlijke vrijheid? 



Eene wetenschap, die zieh van zoovele zijden aanbeveelt, heeft voor- 

 zeker regt als een der grondzuilen van vrijheid en orde , van welvaart en 

 beschaving beschouwd te worden. Hoezeer moeten wij ons dan verbeu- 

 gen , dat hare beoefening en toepassing in de laatste jaren ook in ons 

 vaderland met reuzen schreden is vooruit gegaan. Wilt gij bewijzen , G. T.? 

 ]k heb u slechts het jaar 1850 te herinneren , waarin ons muntstelsel naar 

 de eischen der wetenschap hervormd en het vruchtbare beginsel van onbe- 

 perkte mededinging in handel en scheepvaart in onze wetgeving is opge- 

 nomen. Sints dien tijd heeft bijkans elk jaar op de overblijfselen van 

 vroeger gepleegd onregt en verouderde dwalingen nieuwe overwinningen 

 behaald; en zelfs ten opzigte van onze koloniale politiek, die reeds op 

 ZOO menig punt gunstig afsteekt bij Eet stelsel der Oost-Indische compa- 



