ORATIO. 



257 



ad Dei Cognitionen! pertinerent, propagare, augere, cuiuscunque periodi, 

 utriusque F. erat officium et munus. 



Inda non aliter fieri potest, quam ut opiniones nonnullas omnibus com- 

 munes inveniamus ubique. Huc pertinet opinio de Deo omnium rerum 

 auctore , cuique ab omnibus debetur laus. Et vero , ea quae nos adscri- 

 bere solemus causis, sie dictis, intermediis, tribuit s. codex immediate 

 Deo, oblitus quasi naturae leg um , iisque praetermissis. Ubique, in rebus 

 etiam inanimatis , videt Deum omnia agentem , curantem. Omnia refert 

 ad supremum Moderatorem. Quae agendi ratio, si minus fortasse ingenii 

 acumen, eo magis sarie puerilem, piumque sensum indicat. 



N. et V. hac in re unum esse patet quod et illud non solum res visi- 

 biles , verum etiam mentis cogitata , consilia , animi motus interiores referre 

 videtis ad Deum, qui tandem erit in omnibus omnia. 



Eodem etiam modo loquitur utrumque F. de Deo uno. 



Unum modo esse Deum primaevi fuisse videtur sententia, postea relicta. 

 lam , ut obstaret Polytheismo , selegit Dens (uti supra vidimus) personam , 

 familiam , populum , quorum cura et opere , cultum suum , apud illos iam 

 introductum, propagare etiam ad eos studuit, qui adhuc cognitione illa 

 destituti erant. Iam hocce omnium fuit dogma primarium , cui superstructa 

 fuit Resp. divina cuique substratum erat hoc fundamentum. 



Comminabantur poenas gravissimas, iis infligendas, qui ad Deos pere- 

 grinos colendos se converterent. 



Etiamsi N. non aliter docet et in eo unum cum V. dicendum et itidem 

 unicum Deum revereri iubet, tamen varium quoque dici possit cum non 

 ita numerorum unitatem observatam habere voluit, verum multo magis ut 

 cogitemus de Deo , sui semper simili , qui iisdem beneficiis felices reddere 

 vult omnes, eodem erga omnes omnino quovis tempore sensu paterno. 

 Itaque cum sit subümius, eo ipso varium nominare licet. 



Ad ea, quae cuique periodo peculiaria annumeranda sunt, pertinet opinio 

 vel potius sensus animi de Deo sito , inprimis aevo patriarchali. Valde 

 degenerasse sequenti tempore hanc opinionem videmus inter Israeütas , qui 

 sibi interdum habuerunt persuasum sica solummodo commoda curare lehovam , 



33 



