12 I. H. STUFFKEN 



quae sensus movere prorsus nequeant. Verum tarnen hoc etiam certissimum 

 est, notitiam illam, quamquam non ex sensuum perceptione oriundam, 

 uon sola mentis exstitisse actione. Cognoscendi materiem praebuit ipsa 

 mentis natura, quam conscientiae intueraur oculis. Nulli corporis sensus 

 mentis actiones nobis monstrant: sed ipsa eas mens percipit et interiori 

 experientia cognoscit. 



Sed missis bis, quos vocis ambiguitas decepit, restant alii iique a philo- 

 sophia postremum niemorata alieni, qui tarnen, ne religio aliquid detrimenti 

 capiat, experientiam omnis scientiae fontem esse unicum confiteri gravantur. 

 Existimant enim, nee sane iniuria, nisi aliqua mentibus insit Dei notitia, 

 nulJam esse religionem vere sie dictam, nee spem immortalitatis satis esse 

 firmam, si qualis animi sit natura penitus nos lateat: in experientia autem 

 hie parum esse praesidii. Hi igitur aut statuere coguntur omnem, quam 

 habeant, rerum divinarum notitiam ab una singulari Dei profectam esse 

 patefactione, aut assentiri quodammodo iis, a quibus hac in re ipsi dissentiunt. 



Si autem constat sine rerum externarum internarumve perceptione percipi 

 omnino nihil, fieri non potest, quin intelligamus , multa, quae haud paucis 

 satis aperta videantur, tenebris esse abscondita, nostraeque de his rebus 

 persuasioni scientiae nomen non congruere. Alia rursus revera tarn sunt 

 perspicua, ut sine ullo negotio ea coguoscamus et reperiamus nostra de 

 Ulis iudicia esse vera. At quaenam cogitationes vel enuntiationes per se 

 satis sunt certae? Eae tantum, quae analyticae in scholis vocautur. Et 

 quaenam nulla aliena indigent ope, ut falsae esse arguantur? Quae secum 

 aperte pugnantia coniungunt. Per se autem, sive sola cogitatione, nihil 

 nobis cognitum est, nisi quod axiomata, quae proprie et vere dicuntui', 

 continent, aut quae inde sequuntur. Cetera vel notissima, et de quibus 

 nemo, nisi insanus, dubitare potest, sine ulla exceptione uni experientiae 

 debemus magistrae. Cur autem res efEciant id quod cernimus, non vero 

 alia omnia, illud nos penitus ignorare confitendum est. Futura cogitando 

 praecipimus: sed quorum nulla est experientia, eorum nulla est certa pro- 

 visio. Disciplinae physicae niultorum industria et ingenio mirifice sunt 

 excultae: incrementa autem, quae cepere, diligenti naturae investigatione 

 parta sunt onmia. 



Neque aha disciphuarum moralium ratio est. Concedo has non adeo 



