ORATIO. 17 



quae ad res intelligendas et ad internam earum naturam cognoscendam 

 requiruntur, at sensuum captum superant. A vero aberrant, qui discW 

 plinas ab experientia profectas satis certas esse negant: ruiilta enim ita 

 demonstrant illae, ut nihil desit ad fidem faciendam. Atqui utuntur in 

 hac re non solum sensuum visis, sed rationis etiam decretis. Quae autem 

 ad res explicandas assumunt ex iis , quae sensibus accepta sunt , illa cogni- 

 tionis principia ipsa sunt obscura: quod fateatur necesse est quicunque 

 tenet non modo, sed perspectum habet quid sit, cuiusvis rerum scientiae 

 experientiam esse magistram. Longe autem abest, ut verae rerum cogno- 

 scendarum rationes omnes iam sint repertae. Saepissime quid fiat percipi- 

 mus, sed causam ignoranius. Hominum industria et sagacitas disciplinas 

 praesertim physicas mirum in modum excoluit et amplificavit: sed multis 

 in clarissimam lucem collocatis multo plura adhuc in tenebris iacent. Qui 

 igitur non acquiescit in quibusdam scientiae partibus et tanquam fragmentis , 

 sed omnium rerum cohaerentiam veraque earum principia cognoscere cupit, 

 hie experientiae fines egredi cogitur. Ad analogiam quidem eorum, quae 

 bene cognita habet, iudicium fert de ceteris: sed causarum scientia, ubi 

 explorationis earum periclitandae copia non est, plerumque nihil aliud est 

 quam coniectura sive hypothesis, quam veram esse liquido demonstrari 

 nequit. Notissimum est a viris summo ingenio praeditis excogitata esse, 

 quae rerum inter se diversissimarum ita reddant rationem, ut veras earum 

 causas repertas esse credendum sit. Sed hypothesium, quibus utendum 

 est, aliae, etsi fortasse non minus verae, luculenter probari non possunt. 

 Et sive eiusmodi sunt, ut pro certis haberi mereantur, sive tales, ut supersit 

 dubitandi locus, non inductioue legitima, sed ratione non omnino solida 

 nituntur. Hypothesibus qui utatur, manifestum est eum non prorsus 

 obtemperare praecepto, nihil pro certo habendum esse, nisi quod expe- 

 rientia constet. 



In antiquis Philosophis fuere, qui contenderent sapientem numquam 

 opinari. Et profecto Dens haud opinatur, sed ne sapientissimus quidem 

 mortalium ab opinione abstinere potest: hactenus autem differt ab insipiente, 

 quod cognitionem valde imperfectam vere ita dictae scientiae non aequiparat, 

 nee coniecturas, ne verisimillimas quidem, cum iis confundit, quae per se 

 sunt certa aut firmis argumentis probata. Sed sapientiae studiosus non 



3 



